Vivat Heraldica!



Międzynarodowy Dzień Heraldyki
10 czerwca



projektowane herbów, projekt herbu, flagi, symboli, insygniów, projektant herbów Aleksander Bąk, Dzień Heraldyki, projektowanie heraldyki samorządowej



10 czerwca 1128 roku w Rouen piętnastoletni Godfryd Plantagenet został pasowany na rycerza przez normańskiego króla Anglii Henryka I. Z tej okazji nadany mu został własny herb — sześć złotych lwów w błękitnym polu. Stanowił on uszczerbienie znaku władcy — dwa złote lwy w czerwonym polu — przez jego pomnożenie i odmianę barwy tła.

Przedstawienie herbu Plantageneta zachowane zostało na emaliowanej płycie jego grobowca, znajdującego się w katedrze w Le Mans. Znak osobisty w takiej postaci utrwalony został także w kronice Historia Anglorum przy adnotacji o śmierci Williama Longespee — wnuka Godfryda.


Międzynarodowy Dzień Heraldyki, projektowanie herbów, projektowanie symboli, projektant herbów Aleksander Bąk, heraldyka, flaga, pieczęć, insygnia samorządowe


Herb z ozdobnej płyty grobowej uznany został za najstarszy znany wizerunek heraldyczny, stąd dzień rycerskiej nobilitacji Godfryda Plantageneta stał się datą Międzynarodowego Dnia Heraldyki. W tym roku dzień dedykowany heraldyce obchodzony jest po raz 9.

Niewielu jednak wie, że inicjatywa ustanowienia Dnia Heraldyki powstała w roku 2013 w Polsce w środowisku związanym ze stowarzyszeniem Polska Wspólnota Heraldyczna. Pomysł jej ówczesnego prezesa Tomasza Steifera został podjęty i rozpropagowany przez prywatne stowarzyszenie IAAH — The International Association of Amateur Heralds.


--
Ilustracje:
Aquila alba — projektowanie herbów © Aleksander Bąk
Godfryd Plantagenet — płyta nagrobna, s@bre / Wikipedia
William de Longespée — herb osobisty, Historia Anglorum © British Library











Flaga Polski A.D. 1919



Flaga Polski
The Foch Victory-Harmony Banner
New York Tribune
8 czerwca 1919 r.



Chorągiew Rzeczypospolitej, Flaga Polski, flaga z orłem, flaga z herbem, polskie symbole, ustaw o symbolach, nowe godło, projekt godła Aleksander Bąk



8 czerwca 1919 roku w amerykańskim dzienniku New York Tribune opublikowano wizerunek The Foch Victory-Harmony Banner. Sztandar stanowił dar amerykańskich przyjaciół dla francuskiego marszałka wielkiego Ferdynanda Focha — wodza armii sprzymierzonych. 1

Okazjonalna chorągiew, przekazana marszałkowi w uznaniu jego zasług dla cywilizacji, zawierała czterdzieści osiem flag państw alianckich — uczestników I wojny światowej. Ich wizerunek uzupełniało motto: „Victoria Concordia Crescit”. Flaga Francji została umieszczona na początku na cześć narodu francuskiego i marszałka Focha. 

W pierwszym rzędzie ukazane zostały flagi alianckich państw-protektorów Belgii i Serbii — krajów, będących pierwszymi ofiarami wojny. Pozostałe flagi — w tym bandery wojenne — rozmieszczono bez odwoływania się do jakiejkolwiek precedencji dla stworzenia harmonijnej kompozycji.

Na sztandarze umieszczono także flagi państw nowo powstałych — Polski i Czecho-Słowacji. Flaga czechosłowacka przedstawiona została w jej pierwotnych biało-czerwonych barwach z lat 1918-1920. Polskę reprezentowała chorągiew Rzeczypospolitej z białym orłem na płacie czerwonym.


Nowe godło Polski, zmiana godła, zmiana flagi, zmiana barw polskiej flagi, Aleksander Bąk, Sztandar Zwycięstwa Harmonii marszałka Focha


Ciekawostką są dwa fakty:
  • przedstawienie chorągwi Rzeczypospolitej przed jej oficjalnym ustanowieniem ustawą o godłach i barwach RP z 1 sierpnia 1919 roku
  • wskazanie amarantu, jako barwy jej płata.
Jednak najbardziej intrygująca jest legenda zamieszczona w redakcyjnym opisie polskiej flagi: 2
  • Bardzo piękna flaga przedstawiająca białego orła na amarantowym tle. Ma legendarne pochodzenie. Dwaj bracia Czech i Rus założyli osadę, z której powstało miasto Gnezno. Czech znalazł gniazdo orła białego i wziął orła białego za swoje godło i w ten sposób założył to, co wyrosło na Królestwo Czech.

nowe godło Polski, rząd zmieni godło, PiS zmieni godło Polski, projekt godła Aleksander Bąk, nowe barwy Polski, zmiana barw flagi, karmazyn cynober


O ile przypisanie legendarnemu Czechowi roli twórcy symbolu Orła Białego, jako królewskiego znaku Czech, można wpisać w tradycję dziennikarskiej rzetelności à rebours, to jednak powstaje pytanie, skąd w ogóle mogła pochodzić owa wiedza na temat egzotycznych krajów.

Jak pisałem w 2016 roku, moim — oczywiście subiektywnym i skromnym zdaniem — wytłumaczenia czeskiego wątku, zamieszczonego w opisie historii polskiego symbolu, należy szukać w ożywionej działalności politycznej Tomasza Masaryka — czeskiego działacza niepodległościowego — prowadzonej w Ameryce w roku 1918.

Czech czy Lech — nie mówiąc już o Rusie, jako współzałożycielu Gniezna — to z punktu widzenia amerykańskiego czytelnika mało ważne. Trudno też sądzić, by amerykańscy dziennikarze posiadali wiedzę na temat polskiej i czeskiej historii — w szczególności tej legendarnej — by móc weryfikować treści pojawiające się w przestrzeni publicznej.

Niestety po upływie ponad 100 lat, mimo postępu technologii pozwalających na prowadzenie pogłębionych badań, niewiele się zmienia. Na fałszowanie ogólnospołecznej świadomości historycznej nadal mają wpływ treści oparte na nierzetelnie opracowanych źródłach.

Ktoś czegoś nie doczyta, coś przeinaczy lub źle przetłumaczy, pominie istotne źródła, nie dokona rzetelnej kwerendy, a na koniec oceni artefakt na oko ze zdjęcia. Potem „ekspercko” coś opublikuje, stosując w tytule prawo Betteridge'a, i tak słowo wypuszczone wróblem powróci wołem — żeby nie powiedzieć bykiem.

Taki „głuchy telefon” ma miejsce także dziś, a jego współczesną formą są media elektroniczne, stanowiące narzędzie transmisji szczątkowej wiedzy. Nie liczy się bowiem rzetelność informacji, lecz clickbait, generujący zyski z odsłon treści zamieszczanych w internecie.

W moim osobistym przekonaniu do takiej kategorii należy zarzut popełnienia plagiatu, postawiony wobec autora godła II RP przez historyka Jerzego Michtę oraz ilustratora Andrzeja-Ludwika Włoszczyńskiego, a rozpowszechniony przez dziennik «Rzeczpospolita» w roku 2018 pod znamiennym tytułem: 3
  • Godło Polski jest plagiatem?

--
1. The Foch Victory-Harmony Banner — New-York Tribune, 8.06.1919 © Library of Congress
2. Poland: A very beautiful flag showing a white eagle on an amaranth colored background. It is of legendary origin. Two brothers, Czech and Rus, founded a settlement which grew to be the city of Gnezno. Czech found a white eagle’s nest and took the white eagle for his emblem and thus founded what grew to be the Kingdom of Bohemia.
3. Godło Polski jest plagiatem? Witold Ferfecki, rp.pl, 29.10.2018

Ilustracje: 
• Flaga Polski ze Sztandaru Zwycięstwa marszałka Focha
The Foch Victory-Harmony Banner — New-York Tribune, 8.06.1919 © Library of Congress
flagi od lewej: Francja, Belgia, Imperium Brytyjskie, Stany Zjednoczone, Serbia, Włochy, Japonia, Kanada, Marynarka Brytyjska, Marynarka Stanów ZJednoczonych, Australia, Marynarka Włoch, Marynarka Japonii, Brazyli, Anglia, Piechota Morska Stanów Zjednoczonych, Nowa Zelandia, Czarnogóra, Portugalia, Rumunia, Szkocja, Haiti, Południowa Afryka, Indie, Chiny, Kuba, Irlandia, Syjam, Grecja, Boliwia, Polska, Panama, Walia, Urugwaj, Arabia, Gwatemala, Ekwador, Hawaje, Peru, Honduras, Nikaragua, Liberia, Gubernator Kolonii Francji, Monako, San Marino, Czecho-Słowacja.

[P] 09.06.2021











Orzeł (przed)heraldyczny



Orzeł morski
gniazdo bielików w Matsalu
Estonia



Orzeł Biały, orzeł bielik, orzeł morski bielik, godło Polski, Aleksander Bąk, nowe godło, projekt nowego herbu Polski, orzeł heraldyczny, orzeł przedheraldyczny



Przy okazji wiosennych obserwacji pozwalam sobie przedstawić źródłową odpowiedź na pytania o „naturę” heraldycznego przedstawienia «Orła Białego».


--
Ilustracja: Orzeł (przed)heraldyczny © Aleksander Bąk / Kotkaklubi

[P] 12.05.2021











8 maja 1945 — Dzień Zniewolenia



8 maja
Narodowy Dzień Zwycięstwa
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2015 r.



Narodowy Dzień Zwycięstwa, Łubianka Moskwa, proces 16, Przywódcy Polskiego Państwa Podziemnego, Dzień Zniewolenia Aleksander Bąk grafika publicystyczna



8 maja 1945 moskiewska agentura, zawłaszczając władzę w Polsce bez konstytucyjnego mandatu, ale za to z pomocą sowieckich bagnetów, ustanowiła 9 maja Narodowym Świętem Zwycięstwa i Wolności.1 Dekret ten obowiązywał do 2015 roku. Na mocy ustawy z 24 kwietnia ustanowiono 8 maja Narodowym Dniem Zwycięstwa.2

Mit wykonywania przez Armię Czerwoną „misji obrońcy”, kultywowany jest zresztą do dziś nie tylko w samej Rosji, lecz od lat eksportowany globalnie w ramach działań „kulturalnych” rosyjskich placówek dyplomatycznych na całym świecie.

Komunistyczne władze PRL wydatnie dbały o propagowanie świętowania wdzięczności wobec sowieckich „oswobodzicieli”. Przykładem może być plakat Tadeusza Trepkowskiego z roku 1946 pt.: Chwała wyzwolicielom


8 maja, zakończenie II wojny światowej, Dzień Zniewolenia Aleksander Bąk, Dzień Zwycięstwa, Narodowy Dzień Zwycięstwa, Trepkowski plakat Chwała Wyzwolicielom


Warto zatem przypomnieć, że gdy 8 maja 1945 roku świętowano kapitulację Niemiec i zakończenie wojny w Europie, w moskiewskim więzieniu na Łubiance siedzieli przywódcy Polskiego Państwa Podziemnego, porwani przez sowiecki kontrwywiad w Warszawie w marcu 1945 r.:
  • Jan Stanisław Jankowski — Delegat rządu RP i wicepremier na Kraj
  • gen. Leopold Okulicki — Komendant Główny AK, Komendant Główny organizacji „NIE”
  • Kazimierz Pużak — przewodniczący Rady Jedności Narodowej — PPS „Wolność, Równość, Niepodległość”
  • Józef Stemler-Dąbski — wiceminister Departamentu Informacji DelegaturyRP na Kraj
  • Antoni Pajdak — PPS „WRN”
  • Stanisław Jasiukowicz — Stronnictwo Narodowe
  • Kazimierz Kobylański — Stronnictwo Narodowe
  • Zbigniew Stypułkowski — Stronnictwo Narodowe
  • Aleksander Zwierzyński — Stronnictwo Narodowe
  • Józef Chaciński — Stronnictwo Pracy
  • Franciszek Urbański — Stronnictwo Pracy
  • Adam Bień — Stronnictwo Ludowe
  • Kazimierz Bagiński — Stronnictwo Ludowe
  • Stanisław Mierzwa — Stronnictwo Ludowe
  • Eugeniusz Czarnowski — Zjednoczenie Demokratyczne
  • Stanisław Michałowski — Zjednoczenie Demokratyczne.


--
1. Dekret z dnia 8 maja 1945 r. o ustanowieniu Narodowego Święta Zwycięstwa i Wolności
2. Ustawa z dnia 24 kwietnia 2015 r. o ustanowieniu Narodowego Dnia Zwycięstwa

Ilustracje:
• Dzień Zniewolenia — grafika publicystyczna Aleksander Bąk na podstawie plakatu T. Trepkowskiego Chwała Wyzwolicielom 1946
• 16 przywódców Polskiego Państwa Podziemnego © ipn.gov.pl
• Chwała Wyzwolicielom, Tadeusz Trepkowski, 1946 (Wystawa: Tadeusz Trepkowski — Znaki, symbole, emblematy, Uniwersytet Zielonogórski, czerwiec 2006)

[P] 08.05.2021











«Nagradzając zachęca!»



Order Świętego Stanisława
król Stanisław August Poniatowski
7 maja 1765 roku



7 maja 1765 r.; Ustanowienie Orderu Świętego Stanisława, Stanisław August Poniatowski



7 maja 1765 r. ustanowiony został przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego Order Świętego Stanisława. 
Dewiza orderu brzmiała «PRÆMIANDO INCITAT» — Nagradzając zachęca. Order nadawany był w liturgiczne święto patrona Polski św. Stanisława biskupa i męczennika, obchodzone w Polsce 8 maja.

Otrzymanie godności Kawalera OŚS wymagało dowiedzenia szlachectwa 4 pokoleń rodu po mieczu i kądzieli. Order zobowiązywał do dozgonnej wierności królowi i Rzeczypospolitej.

Order po III zaborze został najpierw skasowany, wraz z innymi polskimi orderami, a później zawłaszczony przez carską Rosję. Nie należy zatem mylić polskiego orderu z Cesarskim i Królewskim orderem Świętego Stanisława.

Więcej o znaczeniu barw Orderu Św. Stanisława postaram się napisać jutro.


--
Ilustracja:
• Krzyż orderowy i statut Orderu — zdjęcia z zasobów Muzeum Narodowe Pałac Wielkich Książąt Litewskich / Muzeum Narodowego w Warszawie

[P] 07.05.2021











3 maja — Polska Rewolucja Trzeciomajowa



Święto Narodowe 3 Maja
Rocznica Uchwalenia Konstytucji 3 Maja 1791 roku



3 Maja, Konstytucja 3 Maja, hasło Ojczyste Król z Narodem Naród z Królem, Aleksander Bąk, kielich Stanisława Augusta Poniatowskiego



Dlaczego uchwalenie Konstytucji 3 Maja roku 1791 można uznać za fakt wyjątkowy?
  • Primo — prawo państwowe ustanowione zostało przez króla w porozumieniu ze stanami sejmowymi.
  • Secundo — zmiany ustrojowe przeprowadzono bezkrwawo.
Warto przypomnieć że ówczesny „klimat” Europy nie sprzyjał wprowadzeniu reformy państwa. Na dworach oświeconego absolutyzmu polskość oznaczona była piętnem nienormalności. Polskę przedstawiano jako kraj zacofany i bez rządu, a rozbiór Rzeczypospolitej w roku 1772 został uznany za słuszny przez „oświeconą opinię publiczną Europy”. 

Konstytucja 3 Maja była próbą oczyszczenia ustroju przez powrót do źródeł moralności. Polską «Rewolucję Trzeciomajową» przeprowadzono bez przemocy w oparciu wartości chrześcijańskie. Uchwalane ówcześnie prawo oparte było na fundamencie religijnym, a inwokacja preambuły Ustawy Rządowej brzmiała: — W imię Boga w Troycy Świętey jedynego.

Oświeceniowe idee zmian ustrojowych nie zostały wcielone w ich francuskim modelu. Równości nie regulowano gilotyną, a wolności nie definiowano wolnością od Boga i nie realizowano agresywną sekularyzacją wszystkich dziedzic życia społecznego. Braterstwo i „siostrzaństwo” nie żywiło się atawistyczną nienawiścią do Kościoła Katolickiego. 

Dlatego należy docenić narodowy wysiłek w przekroczeniu partykularnych interesów. Jak wiemy, nie wszystkim było to w smak, a reforma ustrojowa została przerwana. Beneficjenci „starego porządku” nie zamierzali dopuścić do utraty swoich przywilejów. Dla utrzymania dotychczasowego status quo sięgnęli po „pomoc” zagraniczną. 

Choć w kontekście wydarzeń, które miały miejsce później nasuwa się pytanie czy kielich jest w połowie pełny, czy raczej w połowie pusty? — warto przypomnieć cytat z amerykańskiej gazety Columbian Centinel z roku 1792:
  • Można bez przesady powiedzieć, że w Polsce w ubiegłym roku w jednym dniu narodził się naród wolnych ludzi. Widzieliśmy tam rewolucję rządową, korzystną dla narodu, planowaną, ogłoszoną i wprowadzoną w życie przez króla.*

Vivat Król! Vivat Naród! Vivat wszystkie stany!


--
* Zofia Libiszowska, Odgłosy Konstytucji 3 Maja na Zachodzie, w: Konstytucja 3 Maja w tradycji i kulturze polskiej,  Wydawnictwo: Łódzkie 1991

Ilustracja:
• Kielich pamiątkowy — zdjęcie fabularyzowane Aleksander Bąk / Muzeum Narodowe w Warszawie

[P] 03.05.2021











2 maja — Dzień Flagi RP



Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej
Ustanowienie: 20 lutego 2004 r.


Biało-Czerwona, Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej, święto polskiej flagi, Anna Boduszyńska-Bąk Biało Czerwona tkanina unikatowa 1978, Aleksander Bąk polskie symbole narodowe


Jedna była — gdzie? Pod Tobrukiem. 
Druga była — gdzie? Pod Narwikiem. 
Trzecia była pod Monte Cassino. 
A każda jak zorza szalona, 
biało-czerwona, biało-czerwona, 
czerwona jak puchar wina, 
biała jak śnieżna lawina, 
biało-czerwona.

Zebrały się nocą flagi. 
Flaga fladze dodaje odwagi: 
No, no, nie bądź taka zmartwiona. 
Nie pomogą i moce piekła: 
jam ciebie, tyś mnie urzekła, 
nie zmogą cię bombą ni złotem 
i na zawsze zachowasz swą cnotę. 
I nigdy nie będziesz biała, 
i nigdy nie będziesz czerwona, 
zostaniesz biało-czerwona, 
jak wielka zorza szalona, 
czerwona jak puchar wina, 
biała jak śnieżna lawina, 
najukochańsza, najmilsza, 
biało-czerwona.

Tak mó­wi­ły do sie­bie fla­gi
i raz po raz strze­lił ka­ra­bin,
zro­bił dziu­rę w czer­wie­ni i w bie­li.
Lecz wo­ła­ły flagi: Nie płacz­cie!
Choć­by je­den strzę­pek na masz­cie,
nikt się zmie­nić barw nie ośmieli.
Zo­sta­nie­my bia­ło-czer­wo­ne,
fla­gi świę­te, fla­gi sza­lo­ne.
Spod To­bru­ku czy spod Mur­mań­ska,
niech nas pę­dzi dola cy­gań­ska,
zo­sta­nie­my bia­ło-czer­wo­ne,
czer­wo­ne jak pu­char wina,
bia­łe jak śnież­na la­wi­na,
bia­ło-czer­wo­ne.

O pół­no­cy przy zie­lo­nych sto­li­kach
mo­dli­ły się dia­bły do cyfr.
Były szar­fy i or­de­ry, i mu­zy­ka
i stu­kał taj­ny szyfr.
Dia­bły w ser­cu swo­im głu­pim, bo nie­do­brym
roz­wią­zy­wa­ły bia­ło-czer­wo­ny problem.
Łkała flaga: Czym po­win­na
zgi­nąć, bo je­stem inna?
Bo nie taka dy­plo­ma­tycz­na,
bo tra­gicz­na, bo no­stal­gicz­na,
ta od mgieł i od tkli­wej roz­pa­czy,
i od ser­ca, któ­re nic nie zna­czy,
fla­ga jak bal­la­da Szo­pe­now­ska,
co ją tka­ła sama Mat­ka Bo­ska.

Ale wte­dy przy­szła dziew­czy­na
i unio­sła fla­gę wy­so­ko,
hej, wy­so­ko, ku sa­mym ob­ło­kom!
Jesz­cze wy­żej, gdzie się wszyst­ko za­po­mi­na,
jesz­cze wy­żej, gdzie jest tyl­ko sła­wa
i War­sza­wa, moja War­sza­wa,
War­sza­wa jak piosn­ka na­tchnio­na,
War­sza­wa bia­ło-czer­wo­na,
bia­ła jak śnież­na la­wi­na,
czer­wo­na jak pu­char wina,
bia­ło-czer­wo­na, bia­ło-czer­wo­na,
hej, bia­ło-czer­wo­na. *


--
* Pieśń o Fladze — Konstanty I. Gałczyński 1944

Ilustracja:
Biało Czerwona © Anna Boduszyńska-Bąk 1978 (tkanina unikatowa, bistor 300 x 350 cm)

[P] 02.05.2021











1 maja 1576 — Stefan Batory Królem Polski



Koronacja królewska
Stefan Batory
biskup kujawski Stanisław Karnkowski
Kraków, Katedra na Wawelu
1 maja 1576 r.



święto 1 Maja, koronacja Stefana Batorego 1 maja 1576 roku, Stefan Batory Anna Jagiellonka, Korona Rzeczypospolite, Aleksander Bąkj



445 lat temu, w krakowskiej katedrze na Wawelu, biskup Stanisław Karnkowski koronował siedmiogrodzkiego księcia Stefana Batorego na Króla Polski. Przed przyjęciem korony zaślubił Annę Jagiellonkę, noszącą tytuł Królowej Korony i Wielkiego Księcia Litwy. 

Puszczając wodze fantazji można zadać sobie pytanie — czym byłoby dla Rzeczypospolitej nastanie dynastii Batorych, gdyby z tego małżeństwa pojawił się syn…?


W 350 rocznicę uroczystego wjazdu Stefana Batorego do Krakowa Polskie Koleje Państwowe wydały okazjonalny plakat według projektu profesora Zygmunta Kamińskiego. Rok poźniej II Rzeczpospolita przyjmie nowy wzór godła państwowego jego autorstwa.


1 Maja, koronacja Stefana Batorego, wjazd Stefana Batorego do Krakowa, plakat PKP, autor Zygmunt Kamiński, Muzeum Plakatu w Wilanowie, Aleksander Bąk


--
Ilustracje: 
• Stefan Batory i Anna Jagiellonka — Jan Matejko, Ubiory w Polsce, 1875 (fabularyzowane – Aleksander Bąk)
• Wjazd Stefana Batorego do Krakowa — Zygmunt Kamiński, plakat reklamowy PKP, 1926, Muzeum Plakatu w Wilanowie

[P] 01.05.2021











Natura to nie bajka…



Orzeł morski bielik (Haliaeetus albicilla)
gniazdo w Durbe / Kurzeme
Łotwa



Godło Polski, Orzeł Biały, polskie symbole, orle gniazdo, orzeł morski bielik, jakiznaktwoj.pl Aleksander Bąk



Tegoroczna wiosna niestety nie sprzyja parze orłów morskich z gniazda w łotewskim Kurzeme. Pierwszą przeszkodą była śmierć samca. Nowy partner, z uwagi na młody wiek, najwyraźniej nie ma jeszcze odpowiedniego doświadczenia w dokarmianiu samicy zmuszonej do pozostawania w gnieździe.

Drugą przeszkodą był powrót zimowej aury, utrudniającej znalezienie podstawowego pokarmu — ryb. Ochłodzenie temperatury wód skutkuje ich gromadzeniem się przy cieplejszym dnie. Niedokarmiana samica przestała ogrzewać dwa wyklute pisklęta. Doprowadziło to do ich śmierci przez wychłodzenie. W gnieździe pozostało trzecie ze złożonych jaj.

W zeszłorocznym lęgu, na skutek agresywnych zachowań najstarszego z piskląt, wpadło z gniazda najmłodsze. Być może tym razem właśnie to ostatnie otrzymało szansę na przeżycie.



Uzupełnienie z 28 kwietnia

Natura rządzi się swoimi prawami — tegoroczny lęg orła morskiego w łotewskim Durbe został zniszczony. Przyczyną była najprawdopodobniej wewnątrzgatunkowa walka o terytorium. Próba jego przejęcia doprowadziła do przepędzenia lub zabicia samca, broniącego swojego gniazdowiska. 

Osamotniona samica, atakowana przez inne orły, pozostawała w chronionym gnieździe przez kolejne dni, nie będąc dokarmiana. Po pewnym czasie w rolę nowego „partnera” wszedł młody samiec. Jednak jego starania nie zapewniły odpowiedniej ilości pożywienia.

Samica została zmuszona do opuszczania gniazda, celem samodzielnego zdobycia pokarmu. Choć w opiekę nad pozostawianym potomstwem angażował się także „konkubent” to w zachowaniu samicy nastąpiła zauważalna zmiana. Priorytetem stało się dla niej własne przetrwanie.

Dniem krytycznym był 25 kwietnia, gdy pisklęta zostały wystawione przez cały dzień na działanie obniżonej temperatury. Pomimo całonocnego ogrzewania przez matkę padły następnego poranka z wychłodzenia i wygłodzenia. Gdy pisklęta nie dawały już oznak życia zostały przez nią zjedzone. 

Samica podjęła jeszcze wysiadywanie ostatniego jaja. Jednak gdy w poszukiwaniu pożywienia ponownie opuściła gniazdo, pozostawione bez opieki jajo zostało zjedzone przez obcego orła. Co znamienne — agresor podjął także działania destruktywne, niszcząc wymoszczone dno gniazda. 

Tym samym dobiegła końca historia pary gniazdującej w tym miejscu od 2016 roku.


gniazdo bielika, orzeł morski bielik, Orzeł, symbol Polski, Godło Polski, Aleksander Bąk projekt godła Polski


--
[P] 26-28.04.2021











Orzeł czuwający



Uroczystość św. Wojciecha 
biskup męczennik — patron Polski
23 kwietnia



Orzeł Biały, godło Polski, orzeł czuwający przy ciele świętego Wojciecha, Drzwi Gnieźnieńskie, Aleksander Bąk projektant polskiego godła



23 kwietnia 997 roku, podczas swojej podroży misyjnej na terenach zamieszkałych przez Prusów, został zabity biskup misyjny Wojciech. Wedle przekazów hagiograficznych jego odciętą głowę miał strzec orzeł. 
  • Rzecz cudowna i niesłychana! Szczęśliwe ciało przez sześć dni spoczywało w rzece, w której je zanurzono, siódmego zaś spłynęło jak ryba na brzeg, gdzie je znaleziono, a przez trzy dni orzeł pilnował zatkniętej na palu głowy, by nie ruszył jej żaden ptak.1
Takie też przedstawienie zamieszczone zostało w XV kwaterze Porta Regia, czyli Drzwi Gnieźnieńskich, ufundowanych za Mieszka Starego w XII wieku. Przy marach męczennika z ciałem owiniętym w całun oraz jego głową nabitą na ociosany dębczak, przedstawiony został czuwający ptak.


nowe godło Polski, pochodzenie polskich symboli, Drzwi Gnieźnieńskie, Aleksander Bąk



Płaskorzeźba zwana „Wystawieniem zwłok i głowy biskupa Wojciecha” zawiera z pozoru scenę rodzajową. Jednakże w moim przekonaniu to właśnie ten historyczny przekaz z okresu początków polskiej państwowości, zawiera swoisty kod symboliczny, wskazujący źródło pochodzenia polskiego znaku narodowego — Orła Białego.

Ale o tym już przy innej okazji :)


--
1. M. Sosnowski, Anonimowa Passio s. Adalperti martiris, Rocznik Biblioteki Narodowej 2013

Ilustracje:
Orzeł czuwający przy marach św. Wojciecha — Drzwi Gnieźnieńskie — WIkipedia / SilverTree
• XV kwatera Drzwi Gnieźnieńskich — WIkipedia / SilverTree

[P] 23.04.2021











Pierwowykluty



Orzeł morski bielik (Haliaeetus albicilla)
gniazdo w Kurzeme
Łotwa



godło Polski, orzeł morski, orzeł bielik, orle gniazdo, Aleksander Bąk, jakiznaktwoj.pl, symbole Polski, godło Polski, herb Polski



Proszę Państwa — oto jest: Pierwowykluty.

W łotewskim gnieździe orła morskiego — zwanego bielikiem — wykluło się pierwsze pisklę. W tegorocznym lęgu — podobnie jak rok wcześniej — złożone zostały trzy jaja. Oby tym razem udało się szczęśliwie wyprowadzić z gniazda wszystkie młode.

Codzienne życie w orlim gnieździe można obserwować online za pośrednictwem mojego portalu w zakładce Orli dom na żywo — zapraszam.


--
[P] 22.04.2021











Rex Bolizlavus



Koronacja królewska
Bolesław Chrobry
arcybiskup gnienieński Hipolit
Gniezno, Katedra metropolitalna
18 kwietnia 1025 r.







996 lat temu Bolesław Chrobry namaszczony został świętym olejem. Na głowie Piasta spoczęła królewska korona. Tym samym polski władca otrzymał należną mu od lat godność, a «regnum sclavorum gothorum sive polonorum» uzyskało „formalny” status europejskiego królestwa.

Sakralne pomazanie dopełniło świecki akt przyznania mu królewskiej godności, dokonany w Gnieźnie w roku 1000 przez cesarza Ottona III. Symboliczne przekazanie cesarskich insygniów przydało mu status „przyjaciela cesarza i sprzymierzeńca narodu rzymskiego”. Rokowało to nadzieje na pomyślny rozwój państwa i wzrost rangi jego władców.

Nagła śmierć młodego cesarza zmieniła jednak „europejski” klimat polityczny. Następca Ottona przez prawie ćwierć wieku od Zjazdu gnieźnieńskiego skutecznie blokował polskiemu władcy możliwość uzyskania korony. Dopiero w wyniku śmierci cesarza Henryka II i jego stronnika na papieskim tronie pojawiła się szansa na sakralną koronację Chrobrego.

O tym, że było to nie w smak niemieckim sąsiadom świadczyć może kronikarski zapis Wippona, prezbitera kapeli dworskiej Konrada II, zakończony ewidentną Schadenfreude:
  • W tym samym roku, który to wymieniłem już wcześniej, Słowianin Bolesław, książę Polaków, zdobył z krzywdą króla Konrada insygnia królewskie i tytuł królewski, lecz jego zuchwalstwo przyćmiła nagła śmierć.*

Śmierć Chrobrego dwa miesiące po koronacji (kolejny „nagły” zbieg okoliczności) zaważyła na jego wieloletnich staraniach zrównania statusu polskiego króla z władcami niemieckimi. Uprawniała go do tego nie tylko silna pozycja w obrębie słowiańszczyzny, ale także koligacje z rodziną cesarską, uzyskane poprzez małżeństwo syna — Mieszka II Lamberta.

Umocnienie pozycji Piastów było jednak ewidentnie solą w oku władców niemieckiej Rzeszy. Polskie królestwo stanęło na drodze jej ekspansji. Nie tak miało być. Polityka zarządzających buforowym wschodnim pograniczem cesarstwa — tzw. marchiami — miała na celu wasalizację lokalnych władztw oraz podbój i wchłonięcie ziem słowiańszczyzny.

Doświadczenie Chrobrego, wyniesione jeszcze z czasów panowania swego ojca, skłaniało go do zabezpieczania państwa przez jego maksymalne wzmacnianie. Rzeczywistym przeciwnikiem było nie tyle Święte Cesarstwo Rzymskie, co niemieccy władcy, sprawujący w nim uzurpatorskie rządy „überkrólów” pod osłoną cesarskiej korony.

Prowadzona przez Bolesława polityka negowała narzucone słowiańskich władcom status quo, które sprowadzało ich do roli trybutariuszy. W rzeczywistości mieli być wasalami nie tylko cesarza zachodniego Cesarstwa Rzymskiego, ale także niemieckich królów. Skuteczne przeciwstawienie się wymagało prowadzenia aktywnych działań w regionie — także z pozycji siły.

Do sprawowania takiej roli potrzebne były nie tylko ambicje, ale także faktyczna siła — militarna i gospodarcza. Taką pozycję Chrobry przez lata wywalczył. Polski władca reprezentował nie tylko silne, ale także bogate państwo, czerpiące dochody z położenia na skrzyżowaniu regionalnych szlaków handlowych Europy. 

Dlatego na długo przed swoją koronacją w 1025 roku Bolesław bił monetę z tytułem «REX». Nie był to jednak wyraz niespełnionych aspiracji, czy też frustracji z powodu odmowy przyznania należnej mu korony i uznania jego państwa za królestwo. To była manifestacja realnej i suwerennej władzy.


Chrobry moneta, koronacja 1025, 10 złotych Chrobry 1925, Zofia Trzcińska-Kaminska, Zygmunt Kamiński projekt godła, Orzeł Biały, Aleksander Bąk


900 lat poźniej odrodzone państwo polskie wybije na cześć koronacji Chrobrego monety z jego podobizną autorstwa Zofii Trzcińskiej-Kamińskiej. Na rewersie monety umieszczony zostanie koronowany orzeł w nowej stylizacji, wedle projektu jej męża. W 1927 roku profesor Zygmunt Kamiński zaprojektuje nowy wzór polskiego herbu. 

Zamierzeniem władz II Rzeczypospolitej było stworzenie w regionie na tyle silnego bytu politycznego, który byłby zdolny oprzeć się prowadzonej przez państwa ościenne agresywnej polityce o 1000-letniej tradycji.

Historia magistra vitæ est.


--
* Wipo, Gesta Chuonradi II imperatoris, 1047

Ilustracje:
denar Rex Bolezlavus — foto: Münzkabinett der Staatlichen Museen zu Berlin — Preußischer Kulturbesitz
10 złotych Bolesław Chrobry 1025-1925, NBP emisja 1926 — foto: archiwum własne

[P] 18.04.2021











Mysco dux baptizatur



Chrzest księcia Mieszka
Wielka Sobota 966



Chrzest Polski, chrzest Mieszka I, Rocznik Świętokrzyski, Misco dux baptizatur, Aleksander Bąk



Za sprawą chrztu Mieszka, zarządzane przez niego władztwo weszło w roku 966 na arenę polityczną ówczesnej Europy. Chrzest traktować zatem można nie tylko jako fakt religijny, ale także — a może przede wszystkim — jako akt polityczny, sygnał skierowany do Cesarstwa Rzymskiego, a w szczególności do Marchii Wschodniej, agresywnie i konsekwentnie dążącej do podboju „pogańskich” Słowian. 

Można zatem stwierdzić, że chrzest uratował nie tylko ówczesną — polańską teraźniejszość, ale w konsekwencji przyszłość rodzącego się państwa Piastów i dzisiejszej Polski. 

Tym wszystkim, którzy dziś jako Polacy i w języku polskim formułują zarzuty wobec historycznej chrystianizacji Polski, pozwolę sobie przedstawić parafrazę niemieckiego „klasyka”: 
  • Kto w naszych czasach jeszcze mówi o eksterminacji Słowian Połabskich? *

--
* Parafraza wypowiedzi Adolfa Hitlera o wyniszczeniu Ormian — przemówienie do oficerów Wehrmachtu, 22 sierpnia 1939 r., Akta niemieckiej polityki zagranicznej 1918-1945 , seria D (1937-1945), tom VII, Biblioteka Fundacji Friedricha Eberta

Ilustracja:
Rocznik świętokrzyski dawny, 1112-1236 © Biblioteka Narodowa w Warszawie

[P] 14.04.2021











Katyń — Rosja



Zbrodnia katyńska
Rosja 1940



Katyn 1940, zbrodnia Katyńska, ludobójstwo, rosyjska zbrodnia, komunistyczna zbrodnia, mord na polskich oficerach, Pakt Ribbentrop-Mołotow



Katyń przypomina o fundamentalnej prawdzie — Zło jest obecne realnie. Dowodzi istnienia rzeczywistości, która rządzi się jedynym prawem: Żadnych zasad! 

W tej rzeczywistości nie istnieje pojęcie „obiektywizmu”, gdyż wyłącznym odniesieniem jest cel ustalany doraźnie ustalany. Cel ten może się zmieniać, ale zawsze uświęca środki do jego osiągnięcia.

Jedynym „dobrem” jest natomiast to, co służy wyznaczonemu celowi.


--
Orzełek wojskowy — foto za: Muzeum Katyńskie

[P] 13.04.2021











Смоленск — Россия



Lot PLF 101
Smoleńsk, Rosja
4 kwietnia 2010



Smoleńsk 2010, 4 kwietnia 2010, tzw. katastrofa smoleńska, zamach na samolot delegacji rządowej, samolot TU-154M



1. Kaczyński Lech — Prezydent RP | 2. Kaczyńska Maria — Małżonka Prezydenta RP | 3. Kaczorowski Ryszard — b. Prezydent RP na uchodźstwie | 4. Agacka-Indecka Joanna — Prezes Naczelnej Rady Adwokackiej | 5. Bąkowska Ewa — wnuczka Gen. bryg. Mieczysława Smorawińskiego | 6. Błasik Andrzej — Dowódca Sił Powietrznych RP | 7. Bochenek Krystyna — wicemarszałek Senatu RP | 8. Borowska Anna Maria — przedstawiciel Rodzin Katyńskich i innych organizacji | 9. Borowski Bartosz — przedstawiciel Rodzin Katyńskich i innych organizacji | 10. Buk Tadeusz — Dowódca Wojsk Lądowych RP | 11. Chodakowski Miron — Prawosławny Ordynariusz Wojska Polskiego | 12. Cywiński Czesław — Przewodniczący Światowego Związku Żołnierzy AK | 13. Deptuła Leszek — przedstawiciel Parlamentu RP | 14. Dębski Zbigniew — osoba towarzysząca | 15. Dolniak Grzegorz — przedstawiciel Parlamentu RP | 16. Doraczyńska Katarzyna — przedstawiciel Kancelarii Prezydenta RP | 17. Duchnowski Edward — Sekretarz Generalny Związku Sybiraków | 18. Fedorowicz Aleksander — tłumacz języka rosyjskiego | 19. Fetlińska Janina — senator RP | 20. Florczak Jarosław — funkcjonariusz BOR | 21. Francuz Artur — funkcjonariusz BOR | 22. Gągor Franciszek — Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego | 23. Gęsicka Grażyna — przedstawiciel Parlamentu RP | 24. Gilarski Kazimierz — Dowódca Garnizonu Warszawa | 25. Gosiewski Przemysław — przedstawiciel Parlamentu RP | 26. Gostomski Bronisław — ks. prałat | 27. Handzlik Mariusz — Podsekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP | 28. Indrzejczyk Roman — Kapelan Prezydenta RP | 29. Janeczek Paweł — funkcjonariusz BOR | 30. Jankowski Dariusz — Biuro Obsługi Kancelarii Prezydenta RP | 31. Jaruga-Nowacka Izabela — przedstawiciel Parlamentu RP | 32. Joniec Józef — Prezes Stowarzyszenia Parafiada | 33. Karpiniuk Sebastian — przedstawiciel Parlamentu RP | 34. Karweta Andrzej — Dowódca Marynarki Wojennej RP | 35. Kazana Mariusz — Dyrektor Protokołu Dyplomatycznego MSZ | 36. Kochanowski Janusz — Rzecznik Praw Obywatelskich | 37. Komornicki Stanisław — Przedstawiciel Kapituły Orderu Virtutti Militari | 38. Komorowski Stanisław — Jerzy Podsekretarz Stanu w MON | 39. Krajewski Paweł — funkcjonariusz BOR | 40. Kremer Andrzej — Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych | 41. Król Zdzisław — Kapelan Warszawskiej Rodziny Katyńskiej 1987-2007 | 42. Krupski Janusz — Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych | 43. Kurtyka Janusz — Prezes Instytutu Pamięci Narodowej | 44. Kwaśnik Andrzej — Kapelan Federacji Rodzin Katyńskich | 45. Kwiatkowski Bronisław — Dowódca Operacyjny Sił Zbrojnych RP | 46. Lubiński Wojciech — lekarz prezydenta RP | 47. Lutoborski Tadeusz — przedstawiciel Rodzin Katyńskich i innych organizacji | 48. Mamińska Barbara — Dyrektor w Kancelarii Prezydenta RP | 49. Mamontowicz-Łojek Zenona — przedstawiciel Rodzin Katyńskich i innych organizacji | 50. Melak Stefan — Prezes Komitetu Katyńskiego | 51. Merta Tomasz — Podsekretarz Stanu w MKiDN | 52. Mikke Stanisław — Wiceprzewodniczący ROPWiM | 53. Natalli-Świat Aleksandra — przedstawiciel Parlamentu RP | 54. Natusiewicz-Mirer Janina — osoba towarzysząca | 55. Nosek Piotr — funkcjonariusz BOR | 56. Nurowski Piotr — szef PKOL | 57. Orawiec-Löffler Bronisława — przedstawiciel Rodzin Katyńskich i innych organizacji | 58. Osiński Jan — Ordynariat Polowy Wojska Polskiego | 59. Pilch Adam — Ewangelickie Duszpasterstwo Polowe | 60. Piskorska Katarzyna — przedstawiciel Rodzin Katyńskich i innych organizacji | 61. Płażyński Maciej — Prezes Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" | 62. Płoski Tadeusz — Ordynariusz Polowy Wojska Polskiego | 63. Potasiński Włodzimierz — Dowódca Wojsk Specjalnych RP | 64. Przewoźnik Andrzej — Sekretarz ROPWiM | 65. Putra Krzysztof — wicemarszałek Sejmu RP | 66. Rumianek Ryszard — Rektor UKSW | 67. Rybicki Arkadiusz — przedstawiciel Parlamentu RP | 68. Sariusz-Skąpski Andrzej — Prezes Federacji Rodzin Katyńskich | 69. Seweryn Wojciech — przedstawiciel Rodzin Katyńskich i innych organizacji | 70. Skrzypek Sławomir — Prezes Narodowego Banku Polskiego | 71. Solski Leszek — przedstawiciel Rodzin Katyńskich i innych organizacji | 72. Stasiak Władysław — szef Kancelarii Prezydenta RP | 73. Surówka Jacek — funkcjonariusz BOR | 74. Szczygło Aleksander — szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego | 75. Szmajdziński Jerzy — wicemarszałek Sejmu RP | 76. Szymanek-Deresz Jolanta — przedstawiciel Parlamentu RP | 77. Tomaszewska Izabela — Dyrektor w Kancelarii Prezydenta RP | 78. Uleryk Marek — funkcjonariusz BOR | 79. Walentynowicz Anna — założycielka Wolnych Zwiazków Zawodowych | 80. Walewska-Przyjałkowska Teresa — Fundacja „Golgota Wschodu” | 81. Wasserman Zbigniew — przedstawiciel Parlamentu RP | 82. Woda Wiesław — przedstawiciel Parlamentu RP | 83. Wojtas Edward — przedstawiciel Parlamentu RP | 84. Wypych Paweł — Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP | 85. Zając Stanisław — senator RP | 86. Zakrzeński Janusz — wybitny polski aktor | 87. Zych Gabriela — przedstawiciel Rodzin Katyńskich i innych organizacji | 88. Michałowski Dariusz — funkcjonariusz BOR | 89. Pogródka-Węcławek Agnieszka — funkcjonariusz BOR | 90. Protasiuk Arkadiusz — Kapitan | 91. Grzywna Robert — członek załogi | 92. Michalak Andrzej — członek załogi | 93. Ziętek Artur — członek załogi | 94. Maciejczyk Barbara — stewardessa | 95. Januszko Natalia — stewardessa | 96. Moniuszko Justyna — stewardessa

† RIP


--
Godło RP z burty TU-154M nr 101 — foto za: Sieci 45/2019

[P] 10.04.2021











Zwycięski znak Zmartwychwstania



Uroczystość Zmartwychwstania Pańskiego
2021



godło Polski, Orzeł Biały, Aquila Alba, Zmartwychwstanie, Aleksander Bąk, Jaki Znak Twój?



Orzeł był od starożytności uważany za symbol niebiański. Uosabiał słońce, ogień oraz moc, heroizm, władzę, geniusz i nieśmiertelność. Uznawany za posłannika bogów był ptakiem wróżebnym. Wreszcie jako symbol zwycięstwa otrzymał przydomek aquila vitrix — orzeł zwycięski. Z obszaru natury orzeł przeniknął do sfery religii i kultury wszystkich cywilizacji — od Sumeru przez Egipt, Grecję oraz Rzym, aż po Azję i prekolumbijską Amerykę.

Grecki filozof Arystoteles widział w nim wyobrażenie kontemplacji i świadomości duchowej, ponieważ jako jedyne ze stworzeń mógł patrzeć prosto w słońce bez szkody dla swoich oczu. W antycznym przekazie tylko te z piskląt, które nie odwracały wzroku od słońca, uznawane były za godne miana orła. Inne były wyrzucane z gniazda.

Średniowieczna etymologia wywodziła nazwę orła — aquila w oparciu o podobieństwo fonetyczne do przymiotnika acutus — ostry, w znaczeniu przenikliwy. Łączone było to z przenikliwym wzrokiem, ale też z ostrością orlego krzyku. Orły miały być też nieśmiertelne. Wczesnochrześcijański traktat Physiologos z II wieku tak opisywał odradzanie się orła: 
  • Gdy ptak ten starzeje, słabną jego oczy i skrzydła i zaczyna niedowidzieć. Cóż więc czyni? Szuka źródła czystej wody i wzbija się w słoneczne niebo, i spala swoje stare skrzydła i ciemność swoich oczu, Potem obniża się w dół ku źródłu i zanurzywszy się w nim trzy razy, odradza się i młodnieje.
W tradycji chrześcijańskiej orzeł stał się symbolem Zmartwychwstania. W 1295 roku król Przemysł II umieścił na swojej pieczęci wizerunek koronowanego orła. W legendzie otokowej widniał napis:
  • + REDDIDIT IPSE PRONIS VICTRICIA SIGNA POLONIS
Stanowiło to manifestację podjęcia przez władcę zjednoczenia Królestwa Polskiego. Od tego czasu na królewskich proporcach widniał biały orzeł w koronieAquila alba coronata stała się polskim znakiem tożsamościowym. Znakiem sięgającym do sfery sacrum.


--
* Co wiesz Polaku o swoim Znaku — 2021 Aleksander Bąk

[P] 04.04.2021











Orzeł wreszcie w pionie i tarczy



Projekt Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów
Wzory graficzne dzienników urzędowych
RCL 2021


wzór winiet dzienników urzędowych, nowe godło Polski, herb Polski, projekt godła, wizerunek orła ustalony dla godła RP, Aleksander Bąk



I jak tu w dniu 1 kwietnia podać wiadomość z gatunku „nie-do-wiary”, gdy jest ona medialnie gorąca? Wydaje się to ryzykowne, ale trudno. Jak mówił redaktor ponoć najczęściej cytowanego tytułu prasowego w Polsce: News nie może czekać — musimy być pierwsi. A zatem jako pierwszy podaję wiadomość związaną tematycznie z prowadzonym przeze mnie portalem.

W najbliższych dniach na ścieżkę legislacyjną wejdzie nowe rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów, zmieniające dotychczasowe rozporządzenie w sprawie określenia wzorów graficznych winiet dzienników urzędowych. Zmiana dotyczyć będzie przedstawienia orła — czyli tzw. wizerunku orła ustalonego dla godła RP.1 


godło Polski, krzywy wzór orła, winiety dzienników urzędowych, rozporządzenie w sprawie winiet dzienników urzędowych


Jego przedstawienie zostanie nie tylko „postawione do pionu”, ale także osadzone w obrysie tarczy herbowej. Tym samym do historii przejdzie dotychczasowa „niepisana” tradycja stosowania samej sylwetki orła na urzędowych dokumentach od winiet dzienników urzędowych, przez stopki adresowe ministerialnych papeterii, aż po szkolne świadectwa i legitymacje.

Wprowadzany akt prawny współgra z ustawowymi zapisami o sposobie używania wizerunku orła ustalonego dla godła oraz barw Rzeczypospolitej Polskiej do celów wspólnej identyfikacji wizualnej organów administracji rządowej, w zakresie nieuregulowanym w przepisach odrębnych.
2

Podjęte działania „normalizujące” stanowią efekt
postulatu przekazanego przeze mnie już w 2016 roku, w ramach prowadzonych konsultacji z Zespołem do spraw identyfikacji wizualnej administracji rządowej przy Kancelarii Premiera, uznania wizerunku pełnego herbu — czyli ukoronowanego orła w tarczy — za jedyny właściwy symbol reprezentujący polskie państwo oraz urzędy administracji rządowej.


--

1. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 listopada 2019 r. w sprawie określenia wzorów graficznych winiet dzienników urzędowych (Dz.U. 2019 poz. 2315)

2. Ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2019 r. poz. 1171 oraz z 2020 r. poz. 568 i 695)


[P] 01.04.2021












10 dzień wiosny u orłów morskich



Bielik (Haliaeetus albicilla)
Gniazdo w Kurzeme
Łotwa



Aleksander Bąk, godło Polski, Orzeł Biały, orzeł morski, bielik, symbole Polski, orle gniazdo



W gnieździe orłów morskich — zwanych bielikami — są już trzy jaja złożone w tegorocznym lęgu. Pierwsze pisklę o randze „pierwowyklutego” winno pojawić się w połowie kwietnia.

Zapraszam zatem do bieżącej obserwacji Orlego domu na żywo.


--

[P] 30.03.2021












1 dzień wiosny u orłów morskich



Bielik (Haliaeetus albicilla)
Gniazdo w Parku Narodowym Matsalu
Estonia



gniazdo bielika Matsalu Estonia, orli dom, Orzeł Biały, godło Polski, nowe godło Polski, symbol Polski, Aleksander Bąk, jakiznaktwoj.pl



Jako że data 21 marca zobowiązuje zamieszczam przy okazji pierwszego dnia kalendarzowej wiosny link z transmisją obserwacji na żywo kolejnego orlego gniazda. Tym razem można będzie śledzić życie w bielików z Estonii, gniazdujących nad zatoką Matsalu, najstarszym — bo znanym od 1870 roku — obszarze lęgowym bielików w Estonii. W gnieździe tym pojawiło się właśnie pierwsze jajo.

Tym samym na stronie jakiznaktwoj.pl można obserwować na żywo już trzy orle gniazda — dwa na Łotwie i jedno w Estonii.

Zapraszam zatem do Orlego domu na żywo.


--

[P] 21.03.2021












Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”



1 marca — Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”
Święto państwowe
Ustanowienie: 3 lutego 2011 r.



Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych Aleksander Bąk




Z treści ustawy: „W hołdzie „Żołnierzom Wyklętym” — bohaterom antykomunistycznego podziemia, którzy w obronie niepodległego bytu Państwa Polskiego, walcząc o prawo do samostanowienia i urzeczywistnienie dążeń demokratycznych społeczeństwa polskiego, z bronią w ręku, jak i w inny sposób, przeciwstawili się sowieckiej agresji i narzuconemu siłą reżimowi komunistycznemu — stanowi się, co następuje:

  • Art. 1. Dzień 1 marca ustanawia się Narodowym Dniem Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”.
  • Art. 2. Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” jest świętem państwowym.
  • Art. 3. Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.”*



1 marca 1951 r. wykonano wyrok śmierci na siedmiu członkach IV Zarządu Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Zamordowani zostali:

  • ppłk. Łukasz Ciepliński, ps. „Pług”;
  • mjr. Adam Lazarowicz, ps. „Klamra”;
  • mjr. Mieczysław Kawalec, ps. „Żbik”;
  • kpt. Józef Rzepka, ps. „Krzysztof”;
  • por. Franciszek Błażej, ps. „Tadeusz”;
  • kpt. Józef Batory, ps. „Argus”;
  • por. Karol Chmiel, ps. „Grom”.

Cześć i chwała bohaterom!



--

* Ustawa z dnia 3 lutego 2011 r. o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”


Ilustracja:

1 marca — grafika publicystyczna © Aleksander Bąk


[P] 01.03.2021












Autoreklama



Aleksander Bąk
Projektant symboli samorządowych
facebook.com/ProjektantHerbow



projektowanie herbów, projektant herbów Aleksander Bąk projekt herbu flagi symboli samorządowycg



Z okazji imienin pozwolę sobie na okazjonalną autoreklamę :)



--

Aleksander Bąk — projektowanie herbów, flag, insygniów oraz innych symboli samorządowych

[P] 26.02.2021












À propos… orła




Nowy herb Budzynia

Nowy herb Zgierza

Projektant: Aleksander Bąk




Nowy herb Budzynia, nowy herb Zgierza, projektowanie herbów, projektant herbów, Aleksander Bąk, herb, flaga, symbole samorządowe, rekomendacja




Jako że autorska specjalizacja w temacie „Orzeł Biały” zobowiązuje, tym razem krótka notka z obszaru heraldyki samorządowej. Kolejne dwa miasta mogą się szczycić symbolami zgodnymi z zasadami heraldyki oraz ze sztuką profesjonalnego projektowania graficznego.


10 lutego Rada Miejska w Budzyniu ustanowiła nowe symbole gminy.1 Budzyń z początkiem roku 2021 odzyskał status miasta i tym samym powrócił do grona historycznych miast królewskich. Ponieważ status miasta zobowiązuje, samorząd pozyskał nowe symbole, opracowane w oparciu o lokalną tradycję historyczną.


25 lutego Rada Miasta Zgierza przyjęła uchwałę w sprawie zmiany statutu, obejmującej także załączniki z wizerunkiem miejskich symboli.2 Można zatem powiedzieć, że postulatom dokonania zmiany wizerunku herbu w zakresie heraldycznym i plastycznym, wnoszonym od ponad 10 lat, stało się wreszcie zadość.



--

1. Uchwała nr XXI/221/2021 Rady Miejskiej w Budzyniu z dnia 10 lutego 2021 r. w sprawie ustanowienia, herbu, flagi i pieczęci Gminy Budzyń oraz zasad ich używania

2. Uchwała XXXII/391/2021 Rady Miasta Zgierza z dnia 25 lutego 2021 r. w sprawie: zmiany Statutu Miasta Zgierza


Ilustracje:

• Herb gminy Budzyń —  Aleksander Bąk 2020

• Herb miasta Zgierza — Aleksander Bąk 2019


[P] 26.02.2021












Krzyż podwójny w wianie ślubnym




Ślub Jadwigi Andegaweńskiej z Władysławem Jagiełłą

Katedra na Wawelu, Kraków

18 lutego 1386 r.







635 lat temu w krakowskiej katedrze na Wawelu miał miejsce ślub, którego konsekwencją były narodziny Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Władysławowi Jagielle — wielkiemu księciu litewskiemu wybranemu w dniu 2 lutego 1386 roku na króla Polski podczas elekcji w Lublinie — oddano rękę Jadwigi Andegaweńskiej, sprawującej władzę króla Królestwa Polskiego.


Ślub ten stanowił wypełnienie zobowiązań umowy przedmałżeńskiej, zawartej w Krewie w roku 1385. Akt umowy krewskiej nie inicjował formalnie unii Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Zawierał natomiast obietnicę spełnienia jasno sprecyzowanych zobowiązań ze strony litewskiego władcy, w tym przyłączenia ziem litewskich i ruskich do Polski.


O ile jednak w literaturze przedmiotu obecna jest pogłębiona analiza skutków politycznych „skonsumowania” umowy  krewskiej — czyli ślubu — to trudno odnaleźć omówienie towarzyszącej temu wydarzeniu warstwy symbolicznej. Wspomina się jedynie o sprawieniu nowych insygniów koronacyjnych dla Jadwigi i Władysława.


A jednak ślub ten był wydarzeniem ze wszech miar nadzwyczajnym. Nie zawaham się użyć tego słowa — litewsko-polska dyplomacja odpaliła polityczną „bombę atomową”. Dowodzi tego właśnie nowa symbolika, która po ślubie pojawiła się w obszarze tożsamościowym Jagiełły jako polsko-litewskiego władcy.






Tym nowym znakiem był krzyż podwójnyŻeby zrozumieć rzeczywiste znaczenie symbolu warto przybliżyć źródło jego pochodzenia. Na chrzcie poprzedzającym swój ślub Jagiełło przyjął imię świętego patrona Węgier — króla Władysława I. Sięgnął jednak nie tyle do jednej z historycznych postaci wśród węgierskich władców, ale do żarliwego krzewiciela wiary chrześcijańskiej.


Warto przypomnieć, że św. Władysław urodził się w 1040 roku w Krakowie, jako syn przebywającego na wygnaniu króla węgierskiego Beli I oraz Rychezy — córki Mieszka II. Po powrocie z ojcem na Węgry i objęciu przez niego tronu wsławił się nie tylko umiejętnościami militarnymi w walce z najazdami pogańskich Pieczyngów, ale właśnie działalnością chrystianizacyjną.


Dodatkowo tym, co wyróżniało św. Władysława to jego stosunek do pogańskich przeciwników. O ile rycerski etos dopuszczał zadanie im śmierci w walce, to przypisywane mu jest dążenie do oszczędzania ich życia. Przywoływany jest fakt ochrzczenia i osiedlenia na ziemiach węgierskiego królestwa wziętych do niewoli Kumanów.


To właśnie św. Władysław z uwagi na sławę pogromcy pogańskich najazdów, został wskazany na przywódcę pierwszej wyprawy krzyżowej w 1095 roku. W poprowadzeniu krucjaty przeszkodziła jego śmierć. Podwójny krzyż stanowił zatem symbol nierozłącznie związany z religijną misją węgierskiego władcy.






Wybór św. Władysława za swojego patrona oznaczał podjęcie przez Jagiełłę świętej misji w ramach zobowiązań umowy krewskiej. I tak oto świeżo ochrzczony władca przyjął z rąk poślubionej mu młodej królowej — dziedziczki władztwa świętego Władysława — proporzec z krzyżem podwójnym.


Krzyż w herbie osobistym Władysława Jagiełły stanowił aż nadto jednoznaczny symbol polityczno-religijnego manifestu. Misji Zakonu Krzyżackiego, niesionej pod czarnym krzyżem, wyrosła konkurencja, wytrącając jej krucjatowy miecz. Nawrócenie pogan zamieszkujących Litwę podjęte zostało bowiem w ramach wewnętrznych działań jej władcy.


Wzorem św. Władysława szerzenie chrześcijaństwa miało odtąd odbywać się nie mieczem, ale głoszonym słowem i przede wszystkim własnym przykładem. Nad świętym dziełem unosił się co prawda sztandar z krzyżem, ale nie czarnym, lecz złotym na błękitnym polu. Prawda, że propagandowo lepiej to wyglądało?


Żeby dodać jeszcze „smaczku” warto nadmienić, że błękitna tynktura to w heraldyce barwy łączone z Najświętsza Maryją Panną. Na północy istniała tzw. Terra Mariana czyli Ziemia Maryjna. To nazwa państwa zakonu kawalerów mieczowych, powstałego w XIII wieku na terenie Inflant po krucjacie liwońskiej, złączonego z państwem zakonu krzyżackiego.






Zgodnie z obietnicą złożoną w Krewie Jagiełło przyjmował rolę św. Władysława Północy, a podwójny krzyż stawał się symbolem litewskiej misji chrystianizacyjnej. Jeśli nie stało za tym rzeczywiste nawrócenie to plan ten był majstersztykiem politycznym. Dopełniało tego zaproszenie Wielkiego Mistrza Konrada Zoellnera na ojca chrzestnego.


Niestety Krzyżacy nie zrozumieli gestu dobrej woli — lub przejrzeli grę — i Wielki Mistrz odmówił spełnienia chrześcijańskiej posługi. Gdyby przyjął zaproszenie musiałby być także obecny na ślubie oraz koronacji. Wydaje się, że przekraczało to wytrzymałość Zakonu. Ślub Jagiełły z Jadwigą uznany został za casus belli i Zakon zaatakował w tym czasie Litwę.


Agresji zbrojnej towarzyszył także — mówiąc współczesnym językiem — atak hejtem i fejkniusem. W ramach działań skierowanych przeciw Jagielle uderzono w jego najczulszy punkt — w ukochaną żonę. Zarzucono Jadwidze cudzołóstwo, powołując się na rozpowszechniany przez Wilhelma Habsburga fakt skonsumowania dziecięcego mariażu dynastycznego.


Trudno się zatem dziwić, że pamiętliwy Litwin cierpliwie czekał na zemstę. Żałować tylko należy, że w 1410 roku nie wyciął krzyżackiego państwa z korzeniami. Wydaje się, że kierował się chrześcijańską postawą swojego świętego patrona oraz ówczesną „poprawnością polityczną” papieskiej kurii i zachodnich dworów.






Pozostaje kwestia momentu wręczenia nowego znaku. Przyznam, że początkowo skłaniałem się ku tezie, iż przekazanie Jagielle tak ważnego w warstwie ideowej symbolu nastąpiło podczas chrztu — łącznie z nadaniem nowego imienia. Jednak po przeanalizowaniu historycznych faktów uważam, że przyjęcie takiego znaku nastąpiło podczas ślubu. 


Dlaczego? Moim osobistym zdaniem wydaje się, że stoją za tym dwie przesłanki:
  1. Przekazanie znaku podczas chrztu mogło być podjęte wyłącznie przez rodziców chrzestnych. Musiałyby być to jednak osoby o statusie wyższym lub co najmniej równorzędnym Jagielle. Ani Władysław Opolczyk, ani Jadwiga z Melsztyńskich Pilecka takimi nie byli.
  2. Przekazanie znaku stanowiącego godło rodowe mogła dokonać wyłącznie osoba mająca do niego prawo. A przecież chrzestną nie była ani Jadwiga, ani też jej matka Elżbieta Bośniaczka.
Podobnie uważam, że nie nastąpiło to podczas uroczystej koronacji. Owszem, ówczesna tradycja przewidywała wręczenie nowemu władcy także królewskiego proporca. Trudno jednak oczekiwać, aby koronowanemu na króla Polski Jagielle wręczony był znak inny niż chorągiew Królestwa Polskiego z białym orłem w złotej koronie. 

Skoro zatem osobisty znak heraldyczny mógł być nadany tylko przez osobę o wyższym lub porównywalnym statusie oraz mająca do niego prawo to uznać należy, że miało to miejsce podczas ślubu. Złoty krzyż podwójny w błękitnym polu wniosła Władysławowi Jagielle w wianie jego młodziutka małżonka. 

Dumny Litwin mógł być wasalem wyłącznie władcy swego serca. A że za taką uważał Jadwigę  świadczy fakt, iż otrzymany od niej pierścień ślubny Jagiełło nosił do końca życia, mimo zawarcia kolejnych trzech małżeństw. Być może na jego błękitnym kamieniu był na wyryty właśnie wianny symbol.

O tym dlaczego osobisty znak Jagiełły miał błękitno-złotą tynkturę przy następnej herbacie.



--

Źródła:

J. Mańkowski, Dzień urodzin królowej Jadwigi andegaweńskiej…, Rocznik Lubelskiego Towarzystwa Genealogicznego 2013

M. Koczerska, Autentyczność dokumentu unii krewskiej, Kwartalnik Historyczny 1992

H. Mościcki, Unia Litwy z Polską. Dokumenty i wspomnienia, 1919

J. Tęgowski, Wprowadzenie w życie postanowień aktu krewskiego w latach 1385-1399, Studia z Dziejów Państwa Polskiego 2006


Ilustracje:

Chorągiew gończa — chorągiew pościgowa (odtworzenie stylizacyjne: Vexilla seu banderia Regni Poloniae et Magni Ducatus Lithuaniae © 2016 Aleksander Bąk)

Monety groszowe, Jagiełło 1386 r. — Lietuvos banko Pinigų muziejus

Legendarium andegaweńskie 1337 r. — Biblioteka Wtykańska / Wikipedia

Akt umowy w Krewie 1385 r. — Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie

Bitwa pod Grunwaldem, Diebold Schilling 1483 r. — Berneńska Biblioteka Miejska


[P] 18.02.2021












Wladislāe — ego te baptizo in nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti…




Chrzest wielkiego księcia litewskiego

arcybiskup gnieźnieński Bodzęta

Katedra na Wawelu, Kraków

15 lutego 1386 r.




Chrzest Władysława Jagiełły, 15 lutego 1386, chrzest Litwy



15 lutego 1386 roku dla władztwa wielkiego księcia litewskiego otwarta została droga wiodąca do chrześcijańskiej Europy. Tym samym znad kraju postrzeganego jako ostatnie państwo pogańskie — choć złożonego w dużej mierze z ziem schrystianizowanej Rusi — odjęty został miecz krucjatowy.


W krakowskiej katedrze na Wawelu wielki książę litewski Jogáila przyjął chrzest w obrządku łacińskim. Ponowny, gdyż książę był już po urodzeniu ochrzczony w obrządku wschodnim przez swoją matkę Juliannę. Chrzest katolicki stanowił jednak wymóg umowy przedślubnej, zawartej w Krewie w roku 1385. 


Jagiełło na chrzcie udzielonym mu przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Bodzętę przyjął imię Władysław. Zgodnie z ustaleniami umowy krewskiej razem z nim przyjęli chrzest jego młodsi bracia. Wigunt otrzymał imię Aleksandra, Korigiełło — Kazimierza, a Świdrygiełło — Bolesława.


Kwestia chrzestnego imienia nadanego Jagielle jest różnie wyjaśniana. Jedne źródła twierdzą, że otrzymał je od uznawanego za jego ojca chrzestnego Władysława Opolczyka, inne natomiast, że miało związek z tradycją piastowską i pochodziło od pierwszego króla bieżącej epoki — Władysława Łokietka.1


Odrzucenie chrzestnego ojcostwa księcia opolskiego uzasadniane jest jego obecnością w dniu 17 lutego w pobliżu miejscowości Woźniki, odległej od Krakowa o ponad 90 km, gdzie osobiście wydał dokument nadania zamku i wójtostwa. Uznano zatem za niemożliwe pokonanie tej drogi w ciągu dwóch dni.2


Przeczą temu ustalenia Edwarda Rymara, który na podstawie datacji dokumentów średniowiecznych dowiódł możliwości szybkiego przemieszczania się ówczesnych władców — nawet ponad 90 km dziennie.3 Władysław Opolczyk mógł być zatem tak na chrzcie Jagiełły, jak i na jego ślubie, który odbył się trzy dni później.


Jednak to nie książę opolski użyczył wielkiemu księciu litewskiemu swego imienia, choć mógł w Krakowie osobiście pełnić rolę ojca chrzestnego. Najważniejszym dowodem na to kim był prawdziwy „ojciec chrzestny” Jagiełły jest nadany mu herb osobisty. Stanowił go odmieniony krzyż podwójny z herbu królestwa Węgier. 


Nowo ochrzczony władca Litwy oraz przyszły król Polski otrzymał zatem imię i znaki patrona Węgier — św. Władysława I.



Złota Bulla król Węgier Bela I, miniatura św. Władysław I król Węgier



c.d.n.



--

1. K. Janicki, Tajemnica imienia Władysława Jagiełły, Wielka Historia 2020

2. S. Sroka, Czy Władysław Opolczyk był ojcem chrzestnym Władysława Jagiełły?, Nasza Przeszłość, t. 74 (1990)

3. E. Rymar, Mściwój II jako lennik margrabiów brandenburskich, Studia z Dziejów Średniowiecza, t. 23 (2019)


Ilustracje:

Marsz narodów do krzyża — fresk z kościoła Saint-Pierre-le-Jeune w Strasburgu, XIV-XV w.

• Złota Bulla — Bela IV, 1251 r. — Muzeum Historyczne Budapesztu

• Św. Władysław — Chronica Hungarorum 1480 — Państwowa Biblioteka Szechenyiego


[P] 15.02.2021











Czy wiecie czyje imię otrzymał książę Jogáila na chrzcie?






Chrzest Władysława Jagiełły, 15 lutego 1386 rok Kraków, Władysław imię chrzcielne Jagiełły, fresk kaplica Świętej Trójcy Lublin




15 lutego 1386 roku w krakowskiej katedrze na Wawelu wielki książę litewski Jogáila przyjął chrzest w obrządku łacińskim. 


Czyje imię naprawdę otrzymał na chrzcie dowiecie się dziś przy wieczornej herbacie. Zapraszam.



--

Ilustracje:

Władysław Jagiełło — fresk z kaplicy Trójcy Świętej na Zamku w Lublinie, Mistrz Andrzej 1418 © Muzeum Narodowe w Lublinie


[P] 15.02.2021











Przy herbacie o Orle Białym #6



Zaślubiny Polski z morzem

Generał Józef Haller

Puck, 10 lutego 1920 r.




Zaślubiny Polski z morzem, 101 rocznica, gen. Haller zaślubiny z morzem, Puck, pal okolicznościowy, pal z orłem, orzeł jagielloński




Tym razem przy herbacie o Orle Białym będzie o poranku. Okazją jest 101. rocznica powrotu Rzeczypospolitej nad morze. 

Na początek pytanie — czy wiedzieli Państwo, że okolicznościowy słup, specjalnie przygotowany na uroczystość zaślubin 
Polski z morzem w roku 1920, posiadał wizerunek orła? Jak mniemam nie wszyscy z Państwa to wiedzieli. Może dlatego, że głowica pala skierowana była zawsze orłem ku morzu.

Słup zaślubinowy wykonano z drewna dębowego, a na ściankach jego głowicy umieszczona została 
okazjonalna inskrypcja:
  • Roku Pańskiego 1920, 10 lutego wojsko polskie z gen. Hallerem na czele objęło na wieczyste posiadanie polskie morze.

W części głowicy, która miała być skierowana ku morzu, umieszczony został herb Rzeczypospolitej z orłem w stylizacji jagiellońskiej.


Uroczystość zaślubin odbyła się 10 lutego w Pucku na terenie Morskiego Dywizjonu Lotniczego. Zachowany schemat okolicznościowej ceremonii ukazuje rozplanowane rozmieszczenie poszczególnych oddziałów. Dla potrzeb uroczystości przygotowano także specjalny maszt, na który miała zostać wciągnięta polska flaga.



zaślubiny Polski z morzem 10 lutego 1921, schemat uroczystości zaślubin Wojskowe Biuro Historyczne



Aktu zaślubin dokonał generał Józef Haller. Po jego przemówieniu poświęcono i podniesiono na maszcie polską banderę morską. Zgromadzone poczty sztandarowe oddały banderze honory, a ich sztandary zostały zanurzone w morzu. Uroczystą Eucharystię odprawili biskup polowy oraz dziekan Frontu Pomorskiego.


Po zakończeniu liturgii gen. Haller wjechał konno na pochylnię wodnopłatowców i wrzucił do morza jeden z dwóch platynowych pierścieni, ofiarowanych przez Polonię Gdańską. Wedle wspomnień świadków rzucony pierścień spadł na zamarzniętą taflę wody. Towarzyszący generałowi pułkownik Stanisław Skrzyński konno skruszył lód i zatopił pierścień. Drugi z pierścieni generał Haller nosił do końca życia.



zaślubiny Polski z morzem 10 lutego 1921, NAC



Na pamiątkę zaślubin dokonano także poświęcenia i wbicia okolicznościowego słupa. Po uroczystościach, w których uczestniczyli delegaci sejmu i rządu RP, przedstawiciel Naczelnika Państwa, przedstawiciele województwa pomorskiego, alianccy attachées wojskowi oraz polscy duchowni, gen. Haller wraz z osobami towarzyszącymi przepłynął na Hel łodzią rybacką.



zaślubiny Polski z morzem 10 lutego 1921, gen. Haller łódź z polską banderą, Hel foto:Wojskowe Biuro Historyczne



Post scriptum:


Ktoś może powiedzieć: co to za zaślubiny Polski z morzem w Pucku — to przecież zatoka a nie morze. Fakt, ale przecież i Gdańsk od wieków nie leżał nad otwartym morzem. Port w zatoce od średniowiecza gwarantował Królestwu Polskiemu nieskrępowany handel, prowadzony między Morzem Czarnym a Bałtykiem.


Doceniły to Zakon Krzyżacki, Prusy a później Rzesza Niemiecka, skutecznie grając na „uwolnienie” Gdańska od Polski. To właśnie „emancypacja” Gdańska, a niekiedy wręcz otwarta wrogość, stawała się przyczyną militarnych interwencji polskich królów oraz nakładanych na miasto sankcji za niewywiązywanie się z finansowych obowiązków. 


Potęga I Rzeczypospolitej, oparta w dużej mierze na handlu, była solą w oku nie tylko ościennych państw. Ówczesny europejski plan „zagłodzenia” Rzeczypospolitej przewidywał zablokowania jej swobody handlowej i przychodów państwowego skarbca, właśnie poprzez odcięcie jej od morza.


Plan rozpoczęty przez Prusy blokadami handlowymi, nakładaniem ceł na towary spławiane Wisłą — o masowym fałszowaniu polskiej monety nie wspominając — stał się przyczyną zniszczenia I Rzeczypospolitej. Rozbiór terytorialny osłabionego państwa nie wymagał już znaczącego wysiłku militarnego.


Zrozumiałe było zatem dążenie odradzającego się państwa do powrotu nad morze. Rozumieli to także ci, którym z silną i niezależną Polską nie było po drodze. Jeszcze w 1919 roku blokowane były przez Gdańsk transporty broni przeznaczone dla obrony przed bolszewicką nawałą. Sam gen. Haller musiał przybyć ze swoją armią do ojczyzny koleją, zamiast lądować w porcie Gdańskim.


Warto o tym pamiętać, gdy jak echo złej historii pobrzmiewają w Polsce hasła o… „Wolnych Miastach”.



--

Źródła:

A. Powidzki, Zaślubiny Polski z Bałtykiem — Puck 1920, Internetowy Kurier Proszkowski, 2017

K. Churska-Wołoszczak, B. Męczykowska, Należy stworzyć niepodległe państwo polskie (...) z wolnym dostępem do morza, IPN 2020

Idziemy nad polskie morze — zaślubiny Polski z morzem, Puck 1920 r. — Katalog wystawy luty — listopad 2020


Ilustracje:

• Słup zaślubinowy — na podstawie zdjęcia z wystawy czasowej Idziemy nad polskie morze — Muzeum Ziemi Puckiej 2020 / Piotr Niemkiewicz

Morze Bałtyckie — Pixabay

Schemat uroczystości zaślubin — Wojskowe Biuro Historyczne

Uroczystość zaślubin w Pucku 10 lutego 1920 r. — Narodowe Archiwum Cyfrowe

• Gen. J. Haller w otoczeniu rybaków kaszubskich przed pierwszym pełnomorskim rejsem pod polską banderą, 1920 — Archiwum Państwowe w Gdańsku



[P] 10.02.2021












Czerwone barwy zabójcy króla odrodzonego królestwa




Zabójstwo Przemysła II

Rogoźno

8 lutego 1296 r.




8 lutego 1296 śmierć Przemysła II, zabójstwo Przemysła II Rogoźno, mord na królu Przemyśle II, Brandenburczycy zabójcy króla Przemysła II




725 lat temu 8 lutego 1296 roku, po napadzie i porwaniu w Rogoźnie, na drodze koło wsi Sierniki zabity został władca odrodzonego Królestwa Polskiego Przemysł II.



Z kroniki Jana Długosza:


  • Tymczasem Otto Długi i inny Otto, tudzież Jan syn Konrada, margrabiowie Brandeburscy, dowiedziawszy się przez szpiegów, że król Przemysław w Rogoźnie zabawom i uciechom oddany, i z nikąd nie obawiający się, napaści, nie myśli wcale o bezpieczeństwie życia i zdrowia, wiadomi prócz tego, że zamek tameczny ani wałem ani murem opasany, żadnej nie miał obrony, zebrali liczną zgraję tak swoich jako i obcych ludzi, i w nocy skrytemi manowcami, lasami podeszli, żeby ich nie spostrzeżono, i aby zamierzając zdradę sami się raczej nie zdradzili.

W piątek, w sam popielec, dnia ósmego lutego, który był dniem Ś. Doroty Panny, przypadli do Rogoźna o świcie, tak kryjomo i niespodzianie, że ich niczyje oko nie dostrzegło (już się bowiem na to byli umówili), i na króla Przemysława w swej komnacie królewskiej spoczywającego, tudzież jego rycerzy, po różnych domach i gospodach rozmieszczonych, a po napitku i ochocie dnia poprzedzającego twardo zaspanych, zaczém bezbronnych i bynajmniej do walki nie gotowych, bez wieści i poprzedniej odgróżki, zdradziecko i po łotrowsku napadli. 


A lubo król Przemysław, zbudzony zgiełkiem i rozruchem, nie wiedział, jakich i jak licznych miał nieprzyjaciół, wszelako zebrawszy odwagę, jako mąż dzielny i wielkiego serca, wraz z drużyną swoich dworzan i rycerzy, których do odporu zachęcił słowem i własnym przykładem, uderzył na napastniczą zgraję: a stoczywszy walkę, wielu poranił i trupem położył. Ale zmuszony pełnić raczej powinność żołnierza niżeli króla i wodza, pod przemagającą liczbą nieprzyjaciół, nawałem strzał i mieczów, które go zewsząd dosięgały, walcząc chwalebnie jak na ród jego przystało, omdlał i padł na ziemię mnogiemi okryty ranami. 


Porwali go Sasi ledwo półżywego z wielką radością i uszczęśliwieniem. Chcieli bowiem Przemysława jakoby na tryumf żywcem do kraju swego prowadzić, i tak swoim jako i obcym ludom sprawić z niego pociechę, sobie zaś zjednać zaszczyt i wielką sławę u Niemców. Ale osłabionego mnogiemi i śmiertelnemi ranami napróżno wsadzali na koń, usiłując go uwieźć do swoich; leciał bowiem z konia i już na wozie nawet wytrzymać nie mógł; mdlejący wreszcie i skonania bliski, padł na ziemię prawie bez duszy. 


Gdy więc żadnej już nie było nadziei, ażeby król dożył do dnia następnego, wściekłym uniesieni szałem, na ciało spętane, poranione i już naznaczone znamieniem śmierci, rzucili się z zapalczywością, i zakłóli je licznemi razy. A tak dnia ósmego Lutego dopełnili okrutnego morderstwa, tém jedynie do takiej srogości i zbrodni pobudzeni, że Przemysław nie dozwolił im cieszyć się zwycięztwem bezkarnie, wielu bowiem znakomitych między nimi poległo. 


Jeżeli zaś z tej niecnej i sromotnej zbrodni okazuje się złośliwy i pełen zawiści ku Polakom umysł Niemców, którzy wzrastającą chwałę, i potęgę królestwa Polskiego usiłowali ile możności tłumić, zacierać i niszczyć, nie można się wydziwić okrucieństwu rzeczonego margrabi Brandeburskiego Jana. Ten bowiem siostrzeńcem będąc króla Polskiego Przemysława, zrodzonym z jego siostry Konstancyi, córki jego ojca, zaślubionej Konradowi margrabi Brandeburskiemu, nie wzdrygał się wyciągnąć ręki na zagładę wuja własnego i sługę Chrystusa Pana, któremu osobiste nawet winien był poszanowanie, i krew swojego rodzeńca morderczym orężem wytoczyć, a przez to zgubić swą cnotę i sumienie, a cześć swoję i sławę wieczną zmazać ohydą.




Tyle przekazał potomnym kronikarz w zapiskach z XV wieku. Do dziś trwają dyskusje, kto naprawdę stał za zabójcami polskiego króla. Stara zasada rzymska głosi — ici fecit, cui prodest — sprawcą ten, kto skorzystał.


Wydaje się, że pewne ślady mogą wskazywać na „czerwone barwy” zabójcy. Nie wszystko jednak jest takie na jakie z pozoru wygląda — lub też jak z założenia miało wyglądać. Ale o tym przy innej okazji…



--

Źródło:

Roczniki, Jan Długosz — w: Jana Długosza dziejów polskich ksiąg dwanaście, K. Mecherzyński, Kraków 1868


Ilustracja:

Przemysł II — na podstawie ryciny A. Lessera — w: Wizerunki królów polskich, J. Bartoszewicz Warszawa 1860


[P] 08.02.2021












Przy herbacie o Orle Białym #5




Kokarda Narodowa

Uchwała Izby Poselskiej

Sejm Królestwa Polskiego

7 lutego 1831 r.




Kokarda Narodowa, 190 rocznica ustanowienia barw narodowych, Uchwala o Kokardzie narodowej 7 lutego 1831, barwy biało-czerwone, powstanie listopadowe, symbole narodowe Aleksander Bąk



Przy okazji przywołanego wcześniej okazjonalnego tematu 190. rocznicy ustanowienia polskiej Kokardy Narodowej warto poruszyć także kwestię autorstwa postulatu przydania jej barwy białej i czerwonej. Sejmowe stenogramy wskazują na Walentego Zwierkowskiego, jako posła wnioskodawcę projektu uchwały o kokardzie złożonej koloru czerwonego i białego.


Potrzeba wprowadzenia, jak to określono w dokumencie jednostayney oznaki — czyli jednolitego symbolu dla wszystkich Polaków — wynikała z zaobserwowanej różnorodności symboli używanych od momentu rozpoczęcia powstania. Celowała w tym w szczególności młodzież, ale także przedstawiciele stronnictw politycznych.

  • W główném mieście Województwa Płockiego, w Płocku, dowiedziano się o wypadkach w Warszawie zaszłych, dopiero 3. Grudnia w wieczór. Młodzież ze Szkół wychodząca, przypiąwszy białe kokardy rozbiegła się zaraz po mieście i pozrucała Orły rossjiskie.1


Zgodnie z rozpowszechnioną z Francji modą noszono przede wszystkim kokardy tekstylne, udrapowane w formę okrągłej rozetki, 

choć były także i papierowe oraz metalowe dla wojskowych i członków Gwardii Narodowej. Wyróżnikiem były przede wszystkim barwy kokard. Wskazywały one na związek z określoną tradycją lub przynależność do politycznego ugrupowania. 


Wśród kręgów konserwatywnych dominowały kokardy białe, nawiązujące do dawnej tradycji kokardy królewskiej. Konkurowały z nimi kokardy trójbarwne, związane z kręgami nurtów rewolucyjnych. Noszono je przede wszystkim na okryciach głowy, ale także wpięte w klapy ubrań oraz przewiązane na rękawach:

  • […] w ulicach zaś i po placach publicznych widać tylko uzbrojone tłumy z niższych klass mieszkańców; rzadko gdzie można człowieka dobrze ubranego spostrzedz, chociaż pospólstwo każdego takiego, a mianowicie każdego z białą albo trzykolorową kokardą, radosnymi przyjmuje okrzykami.1


Zauważalna różnorodność symboli obudziła słuszną potrzebę ustanowienia jednej, wspólnej oznaki — tożsamościowo jednoznacznie polskiej. Stąd pod dyskusję sejmową poddana została przez posłów kwestia ustanowienia polskiej Kokardy Narodowej. Jak już wiemy formalnie podjęli ją posłowie Ignacy Wężyk i Walenty Zwierkowski.


Jednak sprawa przydania oznace właściwej barwy nie urodziła się w komisjach sejmowych, ale została zainicjowana publicznie z zewnątrz na tydzień przed zwołaniem Sejmu. Oto 10 grudnia 1830 roku w Kuryerze Warszawskim pojawia się informacja o nadesłanym artykule w kwestii polskich barw. Jej autor napisał:

  • Właściwie, kolory Polski, są: biały i czerwony; gdyż mamy za herb, Orła Białego, w czerwonym polu. Zdaje się więc że kokarda Narodowa, z tych kolorów składać się powinna.2

Odezwa o barwach polskiej Kokardy Narodowej; Kokarda Narodowa, barwy biało-czerwone, Wincenty Niemoiowski, Kuryer Warszawski 10.12.1830, Aleksander Bąk jakiznaktwoj.pl


I jak to w życiu bywa, na kanwie potrzeby patriotycznej natychmiast ruszył biznes. Powołując się na nadesłany do gazety list pojawiły się w codziennej prasie ogłoszenia manufaktur i sprzedawców kokard:

  • KOKARDY NARODOWE stosownie do odezwy Szanownego Rodaka umieszczonej w Kurjerze Piątkowym BIAŁE LAKIEROWANE  z ORŁEM w polu czerwonem, wyrabiają się ciągle w fabryce Wyrobów Metalowych i Lakierowanych przy ulicy Sto Krzyzkiej nr 1337 w kilku gatunkach w cenie od 20 gr: do zł; 1 gr: 15. Kupującym do handlu znaczny rabat się zapewnia.3


Kokarda Narodowa, powstanie listopadowe, Ogloszenie, Kuryer Warszawski 10.12.1830



Autorem odezwy dotyczącej nadania Kokardzie Narodowej barw polskiego herbu był Wincenty Niemoiowski — poseł ziemi kaliskiej do Sejmu w roku 1820 w ramach opozycyjnego stronnictwa tzw. kaliszanW czasie powstania listopadowego członek Rządu Narodowego. Po powstaniu uwięziony i skazany na karę śmierci zamienioną na katorgę. Zmarł w roku 1834 w Moskwie w drodze na Syberię.


O ile zatem formalny wniosek z sugestią czerwieni i bieli postawił komisjom sejmowym Walenty Zwierkowski to nie on jedyny, ani też nie pierwszy, publicznie wskazał zasadność użycia barwy białej i czerwonej dla polskiego symbolu tożsamościowego. Wydaje się, że przy wskazywaniu „ojcowskiego” autorstwa polskich barw, właściwe będzie utrwalenie w pamięci także Wincentego Niemoiowskiego.


Wznieśmy zatem toast za ojców polskich barw narodowych, których — jak to zwykle bywa w historii przy okazji spraw ważnych — było wielu. 


V I V A T !


Puchar szklany, pamiątka powstania listopadowego, foto: R. Szczygielski, aukcja Allegro




Post scriptum:


W 190. rocznicę uchwały sejmowej z 7 lutego 1831 roku adres Kancelarii Sejmu przesłana została obywatelska petycja w sprawie włączenia Kokardy Narodowej do katalogu symboli narodowych i państwowych.




Petycja w sprawie włączenia Kokardy Narodowej do katalogu symboli narodowych i państwowych Aleksander Bąk 7 lutego 2021 roku



--

Źródła:

1 Historja powstania Narodu Polskiego w roku 1830 i 1831, R. O. Speyer, Paryż 1833

2. Kuryer Warszawski 10.12.1830

3. Kuryer Warszawski 13.12.1830

• Powstanie Narodu Polskiego w r. 1830 i 1831, M. Mochancki Paryż 1834

• Życie codzienne w czasie powstania listopadowego…, S. Ziółek, w: Powstanie listopadowe 1830–1831, red. T. Skoczek 2015



Ilustracje:

Kokarda metalowa z czapki powstańca, 1831 — Muzeum Narodowe w Krakowie

• Kokarda Narodowa — W. Niemoiowski, Kuryer Warszawski 10.12.1830

Kokardy Narodowe — ogłoszenie handlowe, Kuryer Warszawski 13.12.1830

Puchar szklany — pamiątka z motywami powstania listopadowego, foto: R. Szczygielski  / aukcja Allegro 21.01.2019


[P] 07.02.2021












190. lat polskiej Kokardy Narodowej




Kokarda Narodowa

Uchwała Izby Poselskiej

Sejm Królestwa Polskiego

7 lutego 1831 r.




Kokarda Narodowa, polska kokarda biało-czerwona, Wincenty Niemojowski, Postanowienie Rządu Narodowego 7 lutego 1831 roku, poseł Walenty Zwierkowski, wzór polskiej kokardy narodowej Aleksander Bąk, instrukcja wykonania kokardy jakiznaktwoj.pl



7 lutego 1831 roku na posiedzeniu Izby Poselskiej Sejmu poddany został pod głosowanie pierwszy w polskiej historii dokument definiujący barwy narodowe. Obradujący podczas powstania listopadowego posłowie wskazali kolory właściwe dla tożsamościowego znaku Polaków. Uchwała o Kokardzie Narodowej stanowiła:

  • Izba Senatorska i Poselska po wysłuchaniu wniosków Kommissyi Sejmowych zważywszy potrzebę nadania jenostayney oznaki pod którą winni się łączyć Polacy postanowiły i stanowią co następuie:

Artykuł 1.

Kokardę Narodową stanowić będą kolory Herbu Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, to iest: kolor biały z czerwonym.


Artykuł 2.
Wszyscy Polacy, a mianowicie Woysko Polskie te kolory nosić maią w mieyscu, gdzie takowe oznaki dotąd noszonemi były.

Artykuł 3.
Wykonanie ninieyszey uchwały, poleca się Rządowi Narodowemu.






Przez ostatnie lata w powszechnej świadomości ugruntowane zostało przekonanie o jednoznacznie określonym źródle wyboru biało-czerwonych barw dla polskiej Kokardy Narodowej. Dodatkowo powierzchowna interpretacja samej treści dokumentu z roku 1831 skłania także do uznania, że status ustalonych barw miał charakter ostateczny.


Jest jednak inaczej. Otóż uchwała o barwach polskiej kokardy, podjęta przez Sejm Królestwa Polskiego w roku 1831, była — podobnie jak ustawa o godle odrodzonej Rzeczypospolitej z roku 1919 — aktem tymczasowym. Poniżej o tym, dlaczego tak sądzę.


Posłom obradującym w Warszawie przedstawiono uchwałę Komisji organicznej o ustanowieniu jednolitej oznaki dla Polaków uczestniczących w powstaniu. Jej treść przygotowana została na podstawie wniosków zgłoszonych przez Ignacego Wężyka i Walentego Zwierkowskiego.


Wniosek rekomendowany przez posła Wężyka brzmiał:

  • Kiedy spostrzegać się dają różnorodne noszone przez Polaków kokardy, zważywszy, iż kokarda biała od dawnych czasów była polską kokardą, że pod tym znakiem powstali byli Polacy pod naczelnictwem Kościuszki, że tenże znak byl naszem godłem za Księstwa Warszawskiego, Sejm przeto postanawia:
    1. Kokarda biała jest kokardą narodową.
    2. Żadnemu Polakowi innej kokardy nie jest wolno nosić.


Drugi wniosek przygotowany przez posła Zwierkowskiego stanowił, że:

  • Noszenie kokard białej, [białej-czerwonej], białej-czerwonej-szafirowej mogłoby dać powód mniemania, iż się na różne stronnictwa dzielimy. Jedność jest u nas najpożądańsza, bo jedne cele, wolności i niepodległość, są wszystkim wspólne Polakom. 

Dlatego mam zaszczyt proponować kokardę narodową, złożoną z koloru czerwonego i białego na znak, iż Orzeł biały w czerwonem polu jest herbem odradzającej się naszej Ojczyzny. Wyrzeczenie w tym przedmiocie jest ważne i o to Sejmu członek Izby Poselskiej i Polak uprasza.



Wartym podkreślenia jest, że wniosek Walentego Zwierkowskiego, choć wskazywał dla kokardy kolor czerwony i biały, to po pierwsze nie precyzował ich ułożenia, a po drugie odwoływał się wyłącznie do polskiego herbu. Przyczyną był fakt, iż powstanie narodowe obejmowało w tym czasie obszar Królestwa Kongresowego, bez tzw. „ziem zabranych” — Litwy, Żmudzi i Wołynia.


Słychać to wyraźnie w przemowie posła Józefa Świrskiego, referującego uchwałę Komisji sejmowych:

  • Wypadałoby może przybrać i niebieski, bo postanowiliśmy cały kraj odzyskać […] Gdyśmy już oświadczyli Litwinom, że wspólnie radzić będziemy, przybranie trzeciego koloru zostawimy do łącznego z nimi naradzenia się.


W powszechnej narracji fakt ten właściwie nie istnieje. Dominuje przekonanie, iż posłowie ustalając nowy herb „restaurowali” herb Rzeczypospolitej Jagiellonów. Jest jednak inaczej — tworzyli tymczasowy herb polskiego państwa wiedząc, że litewska Pogoń widniała wówczas na niebieskim tle.

Kokarda Narodowa, polska kokarda biało-czerwona, 7 lutego 1831, herb powstania listopadowego, herb Litwy Pogoń na niebieskim tle



Trzeba zaznaczyć, że w świadomości współczesnych kolory czerwony, biały i niebieski wchodziły w skład palety barw ówczesnych ziem Rzeczypospolitej. Nie tylko z uwagi na gamę kolorystyczną mundurów wojewódzkich, zaordynowanych posłom ustawami antyzbytkowymi z lat 1776 i 1780. Posłowie mieli także pełną świadomość aktualnych barw heraldycznych. 


Jednak z uwagi na zaistniałe okoliczności postanowili przyjąć herb ze wspólną barwą pola tarczy dla obu godeł — polskiego Orła i litewskiej Pogoni. Miało to jednak charakter tymczasowy do momentu przyłączenia się Litwy do wspólnego wystąpienia przeciw Rosji. Jak tłumaczył poseł Roman Sołtyk:

  • Na ostatnich posiedzeniach uradziliśmy, że mamy jedno z Litwą składać ciało, że istnieć nie chcemy, jak wszyscy razem zrzekać się części samego siebie jest to umrzeć. […] Pogoń jest w polu granatowem, Orzeł w czerwonem, najstosowniejsze wiec będą te trzy kolory.


Dlaczego zatem zaniechano trójkolorowej kokardy? Otóż rosyjska dyplomacja rozgłaszała w Europie, iż jej działania militarne nie są wymierzone przeciw Polakom, a skierowane przeciw rewolucji francuskiej. Posłowie uznali zatem, że zbieżność polsko-litewskich barw czerwono-biało-niebieskich z francuską cocarde tricolore stanowiłaby dla Rosji odpowiedni propagandowo pretekst. 


W zarządzonym głosowaniu jedynie dwóch posłów głosowało za wnioskiem proponującym trójkolorową kokardę. Pozostała jednak do rozstrzygnięcia kwestia wyboru między kokardą białą o proweniencji królewskiej, a kokardą biało-czerwoną. Przywiązanie do białej kokardy, jako historycznego znaku polskiego, oparte było na silnej tradycji. 


Dowodził tego poseł Świrski, referujący decyzję sejmowych Komisji o wyborze dwóch kolorów dla kokardy narodowej:

  • Komisye nie znajdowały potrzeby zmieniać kokardy narodowej polskiej, która niczem nie splamiona, prowadziła przodków naszych i nas drogą honoru i sławy. Rząd ostatni przybrał tęż samą białą kokardę, lecz dodał do niej ohydną dla nas oznakę dwugłowego ptaka. Aby więc nadać cechę, odznaczającą powstanie nasze, Komisye do kokardy białej dodały tło herbu narodowego, t.j. kolor czerwony.


Z uwagi na prezentowaną przez posłów w dyskusji silną rozbieżność stanowisk kwestię wyboru między kokardą białą a biało-czerwoną poddano ponownie pod głosowanie. Większość Izby opowiedziała się za kokardą dwukolorową. Projekt posła Zwierkowskiego został zatem przyjęty.


Jednak to nie Walenty Zwierkowski był tym, który jako pierwszy publicznie zgłosił postulat, aby polska kokarda nosiła barwy biało-czerwone. O ile faktem jest, że to jego wniosek wszedł pod obrady Sejmu, to wskazanie barwy białej i czerwonej pojawiło się już wcześniej. Archiwalia z okresu powstania listopadowego przywołują nazwisko jego autora. 


Na pewno są Państwo ciekawi czyje to nazwisko. O tym pozwolę sobie napisać — tak jak obiecałem — dziś, ale poźniej. 


Zapraszam na spotkanie przy wieczornej herbacie… :)



--

Źródła:

• Postanowienie Rządu Narodowego na podstawie uchwały sejmowej z 29 I 1831 r. w sprawie zmiany stempla, godła państwowego i kokardy — Archiwum Główne Akt Dawnych

• Uchwała stanowiąca Kokardę Narodową, Zbiór uchwał seymu roku 1831, Warszawa, 1831 — Biblioteka Narodowa w Warszawie

• Dyaryusz Sejmu z roku 1830-1831, M. Roztworowski, Krakow 1907


Iustracje:

190 lat Kokardy Narodowej — grafika dramatyzowana, 2021 Aleksander Bąk

Postanowienie Rządu Narodowego i Uchwała Izby Poselskiej, 1831 — AGAD

• Proporzec z godłem powstania listopadowego na Litwie 1831 — Wikipedia / Maciej Szczepańczyk


[P] 07.02.2021












Z przelotną wizytą u rodziców



Bielik (Haliaeetus albicilla)
Gniazdo w Parku Narodowym Slītere
Łotwa







Młody bielik przyleciał do swojego dawnego gniazda. Niestety prawa natury nie znają pojęcia „gościnności”. Odwiedziny w rodzinnym gnieździe niekoniecznie są wyrazem sentymentu, ale raczej roszczeń do jego posiadania. Dlatego obecność jakiegokolwiek obcego osobnika traktowana jest przez dotychczasowych właścicieli jako próba wrogiego przejęcia lęgowiska. Nawet swego wyrośniętego potomka potraktują jego rodziciele jako intruza i szybko wskażą mu drzwi.



--
Gniazdo bielika — transmisja na żywo © dabasdati.lv
Projekt: Latvijas Ornitoloģijas biedrība / Latvijas Dabas fonds

[P] 06.02.2021











Czy wiesz, kto pierwszy postulował biało-czerwone barwy dla polskiej Kokardy Narodowej?





Kokarda Narodowa, polska kokarda biało-czerwona, ustanowienie Kokardy Narodowej 7 lutego 1931 roku, poseł Walenty Zwierkowski



Na pewno nie wiesz.


Ale dowiesz się tego już w niedzielę 7 lutego — w 190. rocznicę ustanowienia polskiej Kokardy Narodowej.



--

Ilustracja:

• Kokarda Narodowa © 2011 Aleksander Bąk


[P] 05.02.2020












100 lat odrodzenia orderu Orła Białego

i ustanowienia orderu Odrodzenia Polski




Order Orła Białego
Order Odrodzenia Polski
4 lutego 1921 r.



Order Orła Białego, Order Odrodzenia Polski, ustanowienie orderu Polonia Restituta, ustawa 1921 ordery państwowe



Ustawami z dnia 4 lutego 1921 roku Sejm odrodzonej Polski ustanowił dwa najwyższe odznaczenia państwowe II RP. Pierwszym był order Orła Białego, a drugim order Odrodzenia Polski — Polonia Restituta.

Order Orła Białego przywrócony został po 90 latach od jego zniesienia po powstaniu listopadowym carskim ukazem w 1831 roku. Dla odróżnienia od zawłaszczonego przez carską Rosję orderu, polska najwyższa oznaka honorowa otrzymała nowy wygląd oraz nową dewizę Za Ojczyznę i Naród. Łańcuch orderu Orła Białego miał status klejnotu Rzeczypospolitej. 

Order Orła Białego ustanowiony został w celu uhonorowania znamienitych zasług zarówno cywilnych, jak i wojskowych, położonych w czasie pokoju lub wojny dla chwały i pożytku Rzeczypospolitej. Nagradzane nim miały być osoby, które istotnie i wybitnie przyczyniły się do odzyskania lub utrwalenia niepodległości i zjednoczenia Polski albo do jej rozkwitu.

Order Odrodzenia Polski stanowił drugie z najwyższych odznaczeń państwowych, przeznaczone dla zasłużonych w służbie dla Państwa i społeczeństwa. Osoby te miały wyróżniać się nieskazitelnym charakterem, niezwykłymi zaletami umysłu i sumiennością pracy. 

Wielkim Mistrzem orderu Orła Białego i orderu Odrodzenia Polski był Naczelnik Państwa z tytułu swego wyboru. Z listy kawalerów obu orderów skreślane były osoby pozbawione praw obywatelskich na mocy wyroku sądowego lub za czyny niehonorowe na podstawie orzeczenia Kapituły zatwierdzonego przez Naczelnika Państwa.


--
Żródła:
Ustawa z dnia 4 lutego 1921 r. o ustanowieniu orderu "Orła Białego", Dz.U. 1921 nr 24 poz. 136
Ustawa z dnia 4 lutego 1921 r. o ustanowieniu orderu "Odrodzenia Polski"Dz.U. 1921 nr 24 poz. 137

Ilustracje:
• Krzyż orderu Orła Białego na wstędze orderowej, 1921 — Archiwum Akt Nowych w Warszawie
• Krzyż orderu Odrodzenia Polski I Klasy na wstędze orderowej, 1921 — aukcja Gabinetu Numizmatycznego D. Marciniak

[P] 03.02.2021











Prosto z prasy: Sejm przyjął ustawę o godle…




Ustawa o godle, barwach i hymnie PRL
31 stycznia 1980 r.






Z wystąpienia posła sprawozdawcy:
  • Nieczęsto w dziejach naszego parlamentaryzmu — przecież długich i o bogatej tradycji — na porządku dnia stawał temat skłaniający do tylu historiozoficznych refleksji, dający asumpt do tak głębokiego pochylenia się nad tysiącletnimi dziejami państwa i narodu polskiego, nad tym co wiąże je w nierozłączną całość mimo rożnych kolei losu i zmieniających się ustrojów, jak przygotowany z inicjatywy poselskiej projekt ustawy o godle, barwach i hymnie, który mam honor dziś Wysokiej Izbie przedstawić. […]
Zgodnie z artykułem 55 regulaminu Sejmu, pierwsze czytanie projektu ustawy odbyło się na łącznym posiedzeniu Komisji Prac Ustawodawczych oraz Komisji Kultury i Sztuki w dniu 10 stycznia bieżącego roku.



41 lat temu uchwalona została Ustawa o godle, barwach i hymnie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Ustawa z 31 stycznia 1980 roku zastąpiła dekret z 7 grudnia 1955 roku. W załączniku nr 1 zamieszczono przedstawienie plastyczne orła, do którego rękę przyłożyć miał Szymon Kobyliński. W odróżnieniu od wzoru z roku 1955 przepaskę orła wieńczyły „gwiazdki” o ostrzejszym kształcie.


Symbole Polski, nowe godło Polski, ustawa o symbolach państwowych, polskie barwy narodowe



Ustawę stanowiącą polskie symbole z roku 1980 wyróżniała jednak inna kwestia. Po raz pierwszy w historii polskich barw biel i czerwień zostały precyzyjnie zdefiniowane. W załączniku nr 2 do ustawy zamieszczony został wzór ich odtwarzania:

  • Załącznik nr 2 do ustawy określa, że współrzędne trójchromatyczne barw x, y, ich składowa Y oraz dopuszczalna różnica barwy ΔE w przestrzeni barw CIE 1976 (L* u* v*) ustalona według wzoru CIELUV przy iluminancie C i geometrii pomiarowej d/0 to:

 Barwa

 x

 y

 Y

 ∆E

 Biała

 0,315

 0,320

 82,0

 4,0

 Czerwona

 0,570

 0,305

 16,0

 8,0



Fakt ten wspominał Szymon Kobyliński dziesięć lat później, przy okazji ogłoszenia ustawy o godle w marcu roku 1990:
  • W ustawie wykonawczej, tyczące hymnu i znaków RP, zostaje podany — po raz drugi, uprzednio w 1980 r. — fizyczno-optyczny przepis dla farbiarni i drukarni podający, jaki mianowicie odcień cynobru stanowi barwę dla flag, tła w godle etc. Po to by nie błądzono od różu do szkarłatu.

Problem jednoznacznego określenia polskich barw — a w szczególności czerwieni — ma długą tradycję. Za historycznie pierwszy zapis dotyczący kodyfikacji polskich barw uznać można uchwałę Sejmu z 29 stycznia 1831 roku, wprowadzoną postanowieniem Rządu Narodowego z 7 lutego 1831 roku. Stanowiła ona, iż:
  • Kokardę Narodową stanowić będą kolory Herbu Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, to iest: kolor biały z czerwonym.

Polska Kokarda Narodowa, Postanowienie Rządu Narodowego 7 lutego 1831, Kokardę Narodową stanowić będą kolor biały z czerwonym, Uchwała Sejmu z 29 stycznia 1831



Najwyraźniej tradycyjna znajomość barw polskiego Orła Białego oraz litewskiej Pogoni uzasadniała założenie, iż — czerwień jaka jest, każdy widzi. Jednak w praktyce za polską czerwień uznawano — w zależności od wskazania określonej tradycji za właściwą — szlachecki karmazyn, wojskowe amaranty lub też heraldyczny cynober.

W roku 1917 Franciszek Kamocki w swojej publikacji na temat weksyliów poruszył kwestię barwy czerwonej w kontekście omawiania wizerunku kokardy. Jego zdaniem 
prawidłowa kokarda narodowa polska miała mieć środek biały objęty kołem barwy czerwonej:
  • Nie karminowem, różowem „amarantowem”, wiśniowem, buraczkowem czy ćwikłowem; takich słodko-kwaśnych „barw” niema nawet w chińskiej heraldyce.
Wypowiedź na temat jedynej właściwej czerwieni, sformułowana w dość żartobliwym tonie, wyartykułowana została z pozycji heraldyka. Ten purystyczny punkt widzenia nie uwzględniał innego odcienia dla barwy poza czerwienią heraldyczną. Rzecz w tym, że heraldyka nie opracowała precyzyjnych parametrów poszczególnych tynktur.

Pierwsza ustawa niepodległej Polski z roku 1919 o godłach i barwach państwa nie określiła odcienia barwy czerwonej. Dopiero rozporządzenie Prezydenta RP z roku 1927 zdefiniowało czerwień składową polskich barw jako odpowiednik cynobru. Cynobrowa czerwień utrzymana został także przez komunistyczny dekret z roku 1955. 


Dopiero ustawa z roku 1980 po raz pierwszy w historii wprowadziła precyzyjny wzorzec dla polskich barw. Niestety formalnoprawna decyzja operowała modelem laboratoryjnym. Jego stosowanie zdawało egzamin jedynie w „słusznie minionych czasach”, w których nie tylko produkcja flag, ale także ich użytkowanie, pozostawało wyłącznie w gestii państwa.

Po roku 1989 nowe uwarunkowania polityczne, a przede wszystkim nowe technologie, zrodziły 
potrzebę przełożenia wzorca na potrzeby użytkowe. Dotychczasowe nowelizacje ustawy z roku 1980 tego jednak nie dokonały. W tle dyskusji o symbolach państwowych toczy się bowiem spór heraldycznych purystów spod cynobrowego sztandaru z protagonistami karmazynowej tradycji. Kto ostatecznie wygrał ten pojedynek okaże się niedługo.





A o tym, kto tak naprawdę jako pierwszy postulował barwę biało-czerwoną dla polskiej Kokardy Narodowej, napiszę za tydzień przy okazji 190. rocznicy jej ustanowienia.



--
Żródła:
• Trybuna Robotnicza, Sejm przyjął ustawę o godle, barwach i hymnie, nr 25 1980 r.
• Sz. Kobylinski, Losy orła, Warszawa 1990
Ľ F. Kamocki, O proporcach, banderach, sztandarach i kokardach, Warszawa 1917 r.

Ilustracje:
• Trybuna Robotnicza, nr 25 1980 r., Biblioteka Śląska, Katowice
• Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej, (Dz.U. 1980 nr 7 poz. 18), Archiwum Sejmu RP
• Postanowienie Rządu Narodowego na podstawie uchwały sejmowej z 29 I 1831 r. w sprawie zmiany stempla, godła państwowego i kokardy, Archiwum Główne Akt Dawnych
• Szlachcic polski — Żywot Stanisława Hozjusza, T. Treter 1595, Biblioteka Narodowa

[P] 31.01.2021











Biało wszędzie…




Bielik (Haliaeetus albicilla)
Gniazdo w Parku Narodowym Slītere
Łotwa



godło Polski, herb Polski, Orzeł Biały, nowy projekt herbu Polski,, bielik, gniazdo bielika, orle gniazdo, Aleksander Bąk



… cicho wszędzie — co to będzie?


Las przykryty śnieżną kołdrą wydaje się być pogrążony we śnie zimowym. Nic bardziej mylnego — wbrew pozorom w orlim gnieździe praca wre. Być może niedźwiedzie, borsuki i inne susły smacznie śpią, ale nie bieliki. Okres lęgowy powoli się zbliża, zatem gniazda należy doglądać bez względu na pogodę.


--
Gniazdo bielika — transmisja na żywo © dabasdati.lv
Projekt: Latvijas Ornitoloģijas biedrība / Latvijas Dabas fonds

[P] 15.01.2021











Na Nowy Rok…




Na Nowy Rok przybywa dnia na barani skok
przysłowie ludowe




zegar słoneczny z orłem, Muzeum Narodowe w Krakowie, godło Polski, orzeł Biały, herb Polski, nowe godło Polski,  projektant herbów Aleksander Bąk



Choć ludowe przysłowie anonsuje wydłużanie się dnia z początkiem stycznia to niestety panująca aura nie pozwala tym się cieszyć. Pozostaje zatem mieć nadzieję, że dojmująca szarówka zacznie coraz szybciej ustępować promiennemu słońcu.

A skoro o słońcu mowa to na pocieszenie oka barokowy zegar słoneczny — oczywiście z orłem. Co prawda jest to książęcy orzeł Radziwiłłów, ale nie bądźmy wybredni tym bardziej, że ryty w srebrzonej płycie nie straszy nazbyt czarną barwą.

Zegar dedykowany był Teofili Konstancji Radziwiłłównie — córce Michała Kazimierza Radziwiłła „Rybeńki” — oraz jej mężowi Ignacemu Morawskiemu. Wykonał go w roku 1785 Ignacy Manuvir — geometra Jego Królewskiej Mości i mierniczy Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Wokół herbowego orła umieszczona jest tarcza godzinowa z cyframi rzymskimi, otoczona znakami zodiaku. Ponad orłem widnieje paludamentum zwieńczone koroną. Na jego tle położony jest order Orła Białego ze wstęgą zdobioną cytatem z dzieła Cycerona O znakach boskich:
  • Sic Aquilae clarum firmavit Iupiter omen.
W dolnej części widnieje tarcza godzinowa z cyframi arabskimi, wpisana w ozdobiony panopliami herb Morawskich Dąbrowa. W górnych narożnikach zegara umieszone zostały wykresy zmian długości nocy w ciągu roku, a w dolnych wykresy wzrastającej i zstępującej fazy księżyca. Na bokach zegara wyszczególniono planety z czasokresem ich obiegu oraz odległością od Ziemi. 


--
Źródła:
Zegary słoneczne Ignacego ManuviraM. Kalamajska-Saeed, Roczniki Humanistyczne 1999

Ilustracja:
• Zegar słoneczny z orłem — zegar słoneczny, Ignacy Manuvir 1785 © Muzeum Narodowe w Krakowie

[P] 11.01.2021











Czy wiecie, że…




Epifania
Uroczystość Objawienia Pańskiego
6 stycznia







— że na obrazie przedstawiającym Adorację Trzech Króli został uwieczniony król Władysław Jagiełło?



Na pewno nie wiedzieliście — ale już teraz wiecie. Przedstawienie Jagiełły widnieje na rewersie tryptyku ołtarza Matki Boskiej Bolesnej z kaplicy Świętokrzyskiej krakowskiej katedry na Wawelu. Król odziany jest w zieloną szatę obszytą sobolowym futrem. W prawym ręku trzyma dar, a lewą unosi królewską koronę w geście powitania i czci. 

Kaplica Świętokrzyska została ufundowana przez jego syna — Kazimierza Jagiellończyka. Zarówno ołtarz jak i tryptyk powstały zapewne po jej ukończeniu w roku 1470. Portret króla odpowiada jego rzeźbie z płyty nagrobka, wykonanego prawdopodobnie jeszcze za życia Władysława Jagiełły.





Trzech Króli to tradycyjna nazwa święta Objawienia Pańskiego. Objawienie — czyli Epifania (od greckiego επιφάνεια) — jest jednym z pierwszych świąt przyjętych przez chrześcijańską wspólnotę. Dowodzić tego może przedstawienie zachowane na fresku w rzymskich katakumbach Pryscylli z III wieku. Fresk z tzw. kaplicy Greckiej można zobaczyć online na Google Maps.




Także z katakumb Pryscylli pochodzi tabliczka nagrobna Severy z przedstawieniem Pokłonu. Widnieją na niej postaci w charakterystycznych frygijskich czapkach, umieszczane często na wczesnochrześcijańskich sarkofagach z IV wieku. Najbardziej znany wizerunek Baltazara, Melchiora i Gaspara zachowany został na mozaice bizantyńskiej z VI wieku w bazylice w Rawennie.


Święto Trzech Króli, Epifania, Objawienie Pańskie, Pokłon Trzech Króli, Trzech Mędrców ze Wschodu





Kim byli przybysze nie zostało jednoznacznie wyjaśnione. Zapisy z Ewangelii opisują ich jako Mędrców ze Wschodu. Określenie Mag (od greckiego μαγοι) oznaczać może przede wszystkim uczonego lub też kapłana. Historyczne zapisy potwierdzają obecność klanów kapłańskich w starożytnej Persji. Niektóre z nich rościły sobie prawa do władzy królewskiej.

Epifania oznacza opisane w Ewangeliach wydarzenie, ujawniające mesjańskie posłannictwo Jezusa. Są nimi Objawienie PańskieChrzest w Jordanie oraz Cud w Kanie Galilejskiej. Wedle jednej z interpretacji to właśnie pierwsze litery ich łacińskich określeń mają tworzyć kreślony kredą na drzwiach tradycyjny monogram C+M+B:
  • cognitio — poznanie
  • baptisma — chrzest
  • matrimonium — małżeństwo.
Skrót wyjaśniany jest jednak najczęściej zapisem domniemanych imion trzech królów-mędrców — Caspra, Melchiora i Baltasara. Inna interpretacja wywodzi go z błogosławieństwa:
  • Christus mansionem benedicat (Chrystus dom błogosławi).

--
Ilustracje:
• Adoracja Trzech Króli — tryptyk Matki Boskiej Bolesnej, kaplica Świętokrzyska na Wawelu XV wiek; za: Wikipedia / Malarstwo gotyckie w Polsce, DiG 2004
• Władysław Jagiełło — portret z tryptyku i rzeźba z nagrobka © DiG / Katedra Królewska na Wawelu
• Adoracja Trzech Króli — fresk z katakumb Pryscylli III wiek © Muzeum Watykańskie
• Adoracja Trzech Króli — płytka nagrobna z katakumb Pryscylli IV wiek © !Storax / Flickr
• Adoracja Trzech Magów — płaskorzeźba z sarkofagu IV wiek © Muzeum Watykańskie
• Adoracja Trzech Magów — mozaika z bazyliki Sant'Apolinare Nuovo Rawenna VI wiek; za: Wikipedia / Nina-no

[P] 06.01.2021











Orzeł w nowym herbie odrestaurowanego miasta




10 nowych miast w Polsce
1 stycznia 2021 r.




Nowy herb, nowe miasta w Polsce 2021, projekt nowego herbu, projekt symboli samorządu, herb gminy, herb miasta, herb powiatu, herb województwa, projektant herbów Aleksander Bąk



Z dniem 1 stycznia 2021 roku dziesięć samorządów w Polsce uzyskało status miasta. Jedno z nich nosiło w swojej historii miano Miasta Królewskiego. Na tę okazję opracowałem dla niego nowy wzór herbu — oczywiście z wizerunkiem orła.

O jakim mieście mowa i jak nie będzie wyglądał jego herb przeczytasz w n¡us'ach na blogu wiem-jak.com :)


--
[P] 02.01.2021











Z orłem w Nowy Rok!




Anno Domini
2021





Nowy Rok 2021, Aleksander Bąk, Jaki Znak Twój, Orzeł Biały, godło Polski, jakiznaktwoj.pl




Niech kolejny rok będzie rzeczywiście Rokiem Pańskim, aby było nam dane przez kolejne 365 dni cieszyć się Bożym błogosławieństwem:
  • Niech zatem Bóg Wszechmocny i Miłosierny odpuszcza wszystkie nasze winy i leczy wszystkie niemoce.
  • Niech życie nasze wybawia od zguby i uwieńczy nas łaską i zmiłowaniem.
  • Niech nasze dni nasyci dobrami, by odnawiała się młodość nasza jak orła.


--
Ilustracja:
• Czwarty Anioł i orzeł — © grafika dramatyzowana Aleksander Bąk

[P] 31.12.2020 / 01.01.2021











Przy herbacie o Orle Białym #4




Co wiesz Polaku o swoim Znaku?
Aleksander Bąk
A.D. 2020





godło PRL, Orzeł Biały, godło państwowe, przywrócenie orłowi korony, nowela konstytucyjna 29 grudnia 1989, Senat zmiana Konstytucji 30 grudnia 1989



Wczoraj przywołałem „ukoronowanie” orła uchwalone przez Sejm 29 grudnia 1989 roku, zatem dziś parę słów o jego zatwierdzeniu przez Senat. Zgodnie z procedurą legislacyjną nowelizacja konstytucji weszła pod głosowanie Senatu następnego dnia

Ustawę przyjęto bez wnoszenia poprawek przy 79 głosach «za» oraz dwóch głosów «wstrzymujących». Żaden z senatorów nie głosował «przeciw». Po odśpiewaniu „Boże coś Polskę” oraz „Mazurka Dąbrowskiego” marszałek Stelmachowski zapewnił, że zmianę godła w sali posiedzeń senatorowie opłacą sami.

Jak wiadomo nowego wzoru godła państwowego z koronowanym orłem wówczas nie było. Zarówno na sali plenarnej Sejmu, jak i na Sali Kolumnowej Senatu wisiał nadal orzeł Polski Ludowej. W czasie przerwy po podjęciu uchwały senator Zbigniew Romaszewski powiesił pod nim grafikę z przedwojennym godłem państwowym. 


godło Polski, przywrócenie korony orłowi, nowela grudniowa, zmiana konstytucji 30 grudnia 1989, senator Romaszewski, godło przedwojenne


Poinformował o tym po wznowieniu obrad:
  • Panie Marszałku! Wysoki Senacie!
Jak Państwo zapewne zauważyli, w przerwie, na czołowym miejscu sali obrad Senatu zdołaliśmy zawiesić orła w koronie. Nie jest to może taki orzeł, jak będzie przewidywała odpowiednia ustawa. To godło II Rzeczypospolitej, które zostało do dziś przechowane. Chciałem powiedzieć kilka słów na ten temat, ponieważ ten orzeł ma specyficzną wartość ze względu na osobę ofiarodawcy. Jest w jakiejś mierze wyrazem woli społeczeństwa.

Otóż któregoś dnia przyszedł do mnie rolnik z okolic Lucynowa i powiedział, że w trudnym życiu, które spędził w domu dziecka, w areszcie, w więzieniu, ten orzeł zawsze mu towarzyszył jako jedyna pamiątka z domu rodzinnego. W chwili, kiedy jest już wolny Senat, wybrany w wolnych wyborach, on chciałby tę pamiątkę przekazać właśnie w nasze ręce. Dlatego jest mi szczególnie przyjemnie i jestem szczególnie wzruszony, że ten orzeł w koronie, przechowywany w taki sposób, mógł zawisnąć w sali Senatu jako wyraz uznania roli Senatu, uznania dla naszej działalności i jako wyraz naszej wiarygodności w oczach społeczeństwa. Chciałbym, oczywiście, za to podziękować.1

Grafika ta wisiała w senackiej sali posiedzeń jeszcze po ustaleniu nowego wzoru godła państwowego w lutym 1990 roku.


Orzeł znów w koronie, grudzień 1989, zmiana Konstytucji, Orzeł Biały, Romaszewski, wizerunek godła państwowego, sala plenarna Senatu



Owa przedwojenna grafika to jedno z „stylizacyjnych” odwzorowań ustawowego wzoru godła państwowego z roku 1927. Jego wizerunek opracowany został przez artystę związanego z Wydawnictwem Salonu Malarzy Polskich w Krakowie. Był rozpowszechniany w wielu formach — od kartek pocztowych, przez wyklejki okienne, aż po duże plakaty.




Przedstawienie to było często wykorzystywane przez wojsko. Umieszczano je jako godło państwowe nie tylko w oficerskich kantynach, ale także jako haft na płomieniach fanfar. Widniało w salach sądowych, szkolnych, więziennych, a także na sztandarach stowarzyszeń branżowych, czy też szkół.

Wzór występował w dwóch wersjach. Pierwsza była zgodna z wizerunkiem urzędowym, czyli z orłem w całości białym. Druga była poddana swego rodzaju „heraldyzacji”. Na rysunku orła zarówno przepaska jak i jego łapy zostały złociście wybarwione.


godło państwowe, godło Polski 1927, Salon Malarzy Polskich w Krakowie 1928


A teraz najciekawsze. Ten właśnie charakterystyczny wizerunek orła stał się podstawą wykonania przedstawienia orła na rewersie okolicznościowego medalu, wyemitowanego przed wojną przez Mennicę Paryską. Jego wybicie zamówiono na jubileusz 75 lecia urodzin Ignacego Paderewskiego w 1935 roku.

Zdjęcie medalu z zasobów muzealnych Zamku Królewskiego w Warszawie umieszczone zostało wydawnictwie towarzyszącym wystawie z okazji 700 lecia Orła Białego w roku 1995. Zdjęcie to wzbudziło zainteresowanie kieleckiego historyka dr Jerzego Michty z uwagi na podany w katalogu opis jej datowania — rok 1924.


Godło Polski plagiat, plakieta Paderewski Elisa Beetz Charpentier, Jerzy Michta, Andrzej Ludwik Włoszczyński


Ta właśnie data umieszczona na awersie medalu przy portrecie Paderewskiego oznaczonym autorską sygnaturą Elisy Beetz-Charpentier, stała się podstawą sformułowania przez dr Michtę w roku 2017 zarzutu popełnienia plagiatu wobec autora wzoru godła z roku 1927 profesora Zygmunta Kamińskiego.2

Niestety historyk związany z Uniwersytetem im. Jana Długosza w Kielcach nie dopełnił rzetelności badawczej. Przede wszystkim nie podjął weryfikacji głównego źródła, jakim były archiwa Mennicy Paryskiej oraz nie zbadał właściwej dla medalu technologii jego wykonania.

Ujawniona przeze mnie w roku 2018 kopia umowy z roku 1934, na wykonanie przez Elisę Beetz-Charpentier galwanu dla potrzeb przygotowania przez Mennicę Paryską stempla z portretem Paderewskiego, jednoznacznie obaliła podniesiony zarzut. 


godło plagiat, kopia umowy Mennicy Paryskiej 1934, Elisa Beetz-Charpentier, Aleksander Bąk, dowód na autentyczność godła Zygmunta Kamińskiego



Umowa z 15 maja 1934 roku dowodzi, że plakietę wybito z wykorzystaniem portretu Paderewskiego z roku 1924 dziesięć lat poźniejNiestety z publicznych wystąpień dr Michty wynika, że nadal podtrzymuje swój zarzut. Wypada zatem przypomnieć brzmienie antycznej sentencji:
  • Errare humanum est, sed in errare perseverare diabolicum.


Gdyby jednak przyjąć metodę „badawczą” zastosowaną przez dr Michtę — czyli porównanie „na oko” — to jego zarzut obala zachowany płomień do fanfar 2 Pułku Artylerii Lekkiej Legionów w Kielcach. Widnieje na nim wizerunek orzeł o charakterystycznym kształcie. Na odwrocie płomienia wyhaftowana jest data 8-VII-1923. 


A zatem „na oko” orzeł z gwiazdkami na skrzydłach z płomienia do trąbki sygnałowej byłby o rok wcześniejszy od orła z medalu Paderewskiego, uznanego przez dr Michtę za pierwowzór godła z roku 1927.




Orzeł, godło 1927, płomień do fanfar 2 PPAL 1923, plakieta Paderewski 1924, dr Jerzy Michta plagiat godło Andrzej Ludwik Włoszczyński plagiat



No to do następnej herbaty… :)



--
Źródła:
1. Wypowiedź senatora Z. Romaszewskiego — 15 posiedzenie Senatu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w dniu 30 grudnia 1989 r. / romaszewski.pl
2. J. Michta, Średniowieczny i współczesny Orzeł Biały — godło państwa polskiego w państwowej i terytorialnej heraldyce, Kielce 2017

Ilustracje:
• Godło PRL w sali plenarnej Senatu — relacja z posiedzenia Senatu w dniu 30.12.1989 © TVP
• Senator Romaszewski wiesza przedwojenne godło w sali plenarnej Senatu 30.12.1989 © A. Wdowińska / romaszewski.pl
• Godło II RP w sali plenarnej Senatu, 06.09.1990 © Jacek Doktór / Archiwum Senatu
• Godło państwowe — okładka czasopisma Wiarus 1935
• Godło państwowe — Salon Malarzy Polskich w Krakowie
• Plakieta I.I Paderewski, Mennica Paryska 1934 — archiwum własne
• Umowa na przekazanie na własność artystycznego medalu „Paderewski” 15.05.1934 © Aleksander Bąk
• Płomień do trąbki sygnałowej 2PALL, Kielce 1923 — Muzeum Armii Krajowej, Kraków

[P] 30.12.2020












Przejdź do wcześniejszych «Aktualności» z roku 2020 >>